در این صفحه
مراقبت بعد از عمل صافی کف پا با آرتروارسیس (Pro Stop)
در این راهنما با مراقبت پس از عمل صافی کف پا با Pro Stop در کودکان و نوجوانان، پانسمان، راه‌رفتن با عصا و بازگشت به مدرسه و ورزش آشنا می‌شوید.
۱۶ دقیقه مطالعه
🏥 روز عمل چه اتفاقی می‌افتد؟
پس از جراحی صافی کف پا با آرتروارسیس و قرار دادن قطعه‌ای به نام Pro Stop (ایمپلنت)، تا برگشت هوشیاری و کنترل درد در بخش می‌مانید. نوع بیهوشی یا بی‌حسی را تیم بیهوشی با توجه به سن و شرایط بیمار انتخاب می‌کند. ترخیص ممکن است همان روز انجام شود؛ انجام عمل همراه یا نیاز به مراقبت بیشتر می‌تواند مدت ماندن را تغییر بدهد.
هنگام ترخیص، پانسمان روی پا قرار دارد و نسخهٔ دارو، دستور راه‌رفتن و زمان پیگیری را دریافت می‌کنید. پیش از رفتن به خانه، روش جابه‌جایی ایمن را با تیم درمان تمرین کنید. اگر هر دو پا عمل شده‌اند، برای روزهایی که هنوز اجازهٔ وزن‌گذاری ندارید ممکن است ویلچر و کمک همراه لازم باشد.
با کم‌شدن اثر بی‌حسی ممکن است درد اطراف زخم و ورم پا بیشتر به چشم بیاید. مقدار کمی کبودی یا لکهٔ خونِ رو به کاهش روی پانسمان ممکن است دیده شود. درد باید با استراحت و داروی تجویزشده قابل‌کنترل باشد؛ نشانه‌هایی که به بررسی نیاز دارند در بخش بعد آمده‌اند.
⚠️ علائم هشدار: چه زمانی فوراً کمک بگیرید؟
همان روز با جراح یا مرکز درمان تماس بگیرید: قرمزی یا گرمی رو به گسترش؛ ترشح چرکی، بوی بد یا بازشدن زخم؛ تب طبق معیار برگهٔ ترخیص؛ درد فزاینده یا کنترل‌نشده؛ بی‌حسی یا گزگز تازه؛ خون‌ریزی ادامه‌دار یا پانسمان خیس و شل؛ احساس فشار شدید زیر پانسمان یا گچ؛ درد تازهٔ کنار خارجی پا یا لنگش پس از افتادن و پیچ‌خوردگی.
اورژانسی اقدام کنید: تنگی نفس، درد سینه، سرفهٔ خونی یا غش؛ سرد یا کبودشدن پا، از دست‌رفتن حرکت انگشتان یا ضعف پیشرونده؛ درد و تورم تازهٔ ساق، به‌ویژه همراه با تنگی نفس. در ایران با اورژانس پزشکی ۱۱۵ تماس بگیرید.
اگر دربارهٔ پانسمان، مقدار وزن‌گذاری یا درد پای فرزندتان پرسشی دارید، با مطب دکتر جلیل عماد به شمارهٔ ۰۹۱۳۷۸۲۵۲۰۷ تماس بگیرید یا نوبت آنلاین رزرو کنید. در وضعیت اورژانسی منتظر پاسخ مطب نمانید و طبق کادر اورژانس بالا اقدام کنید.
۱مراقبت‌های روزهای اول بعد از عمل
در روزهای اول، هدف کنترل درد و ورم، خشک نگه‌داشتن پانسمان و جابه‌جایی ایمن است. فعالیت را به اندازه‌ای انجام بدهید که ناراحتی پا پس از آن بیشتر نشود.
🩹 پانسمان را تمیز و خشک نگه دارید
تا زمانی که تیم درمان تعیین کرده است، پانسمان اولیه را باز نکنید. اگر تعویض در خانه به شما آموزش داده شده، مراحل زیر را انجام بدهید. برای کودک، همراه آموزش‌دیده این کار را انجام می‌دهد و گچ یا پانسمان تخصصی را خودسرانه باز نمی‌کند.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
- دست‌ها را بشویید و روی سطح تمیز، پانسمان تازه و وسایل توصیه‌شده را آماده کنید.
- پوشش بیرونی را آرام باز کنید. اگر به زخم چسبیده است، آن را با کشیدن جدا نکنید و از تیم درمان راهنمایی بگیرید.
- بدون فشار دادن یا دست‌زدن به خط زخم، ظاهر آن را نگاه کنید. لکهٔ کوچک و رو به کاهش با خیس‌شدن مداوم پانسمان تفاوت دارد.
- زخم را فقط به روشی که آموزش دیده‌اید تمیز کنید. الکل، بتادین، پماد یا مواد خانگی را خودسرانه روی زخم نریزید.
- پد پانسمان و سطح زخم را لمس نکنید. پوشش تمیز و خشک را بدون بستن محکم دور پا قرار بدهید.
- اگر پانسمان خیس، آلوده یا شل شد، برای تعویض مناسب با مرکز درمان هماهنگ کنید؛ پوشش خیس را با افزودن لایه‌های بیشتر پنهان نکنید.
- بخیه، چسب پوستی و نوارهای روی زخم را نکنید. زمان برداشتن آن‌ها به روش بستن زخم و وضعیت ترمیم بستگی دارد.
🚿 برای شست‌وشو از خیس‌شدن زخم جلوگیری کنید
تا پیش از مشخص‌شدن اجازهٔ دوش و روش محافظت از پانسمان، بدن را با شست‌وشوی موضعی تمیز کنید. پوشاندن پا با پلاستیک به‌تنهایی تضمین نمی‌کند که پانسمان خشک بماند.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
- برای دوش از محافظ مناسب و جای نشستن ثابت استفاده کنید و همراه نزدیکتان باشد.
- پا را زیر جریان مستقیم آب نگیرید و زخم را نسابید. اجازهٔ دوش به معنی اجازهٔ شستن مستقیم زخم نیست.
- اگر آب به داخل پوشش رسید، برای تعویض پانسمان راهنمایی بگیرید. گچ یا بوت را برای شست‌وشو خودسرانه باز نکنید.
💊 دارو را با همان مقدار نسخه مصرف کنید
مسکن را مطابق برگهٔ ترخیص بدهید تا کودک بتواند استراحت کند و جابه‌جایی لازم را انجام بدهد. مقدار داروی کودک به وزن، سن و غلظت فرآورده بستگی دارد؛ از نسخهٔ بزرگسال یا کودک دیگری استفاده نکنید.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
- نام و ساعت داروها را یادداشت کنید و برای داروی مایع از سرنگ یا پیمانهٔ دارویی استفاده کنید.
- برچسب داروهای ترکیبی را بررسی کنید تا مسکن یکسان، به‌ویژه استامینوفن، از چند فرآورده تکرار نشود.
- آنتی‌بیوتیک، داروی پیشگیری از لخته یا مکمل را خودسرانه شروع نکنید. وجود ایمپلنت به‌تنهایی به معنی نیاز همهٔ بیماران به این داروها نیست.
- اگر دارو باعث خواب‌آلودگی یا گیجی شده است، برای راه‌رفتن کمک بگیرید و فعالیت نیازمند تعادل انجام ندهید.
🧊 ورم را با استراحت و بالابردن پا کمتر کنید
هنگام نشستن یا درازکشیدن، ساق را روی بالش بگذارید تا پا بالا بماند و به زخم فشار وارد نشود. آویزان‌ماندن طولانی پا و افزایش ناگهانی راه‌رفتن می‌تواند ورم و درد را بیشتر کند.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
- کارهای روزمره را کوتاه انجام بدهید و بین آن‌ها برای استراحت و بالابردن پا وقت بگذارید.
- اگر پس از فعالیت، ورم یا درد بیشتر شد، مقدار فعالیت بعدی را کمتر کنید؛ برای پیشرفت، درد را تحمل نکنید.
- سرما را فقط به روش توصیه‌شده و با محافظ پوست به کار ببرید. یخ را مستقیم روی پوست یا ناحیهٔ بی‌حس نگذارید و پانسمان را خیس نکنید.
- از ماساژ محکم کنار ایمپلنت یا کشش اجباری مچ و ساق در روزهای اول پرهیز کنید.
🚶 سه روش راه‌رفتن؛ چرا دستور همه یکسان نیست؟
در پروتکل‌های مختلف، سه الگوی کلی دیده می‌شود. در روش اول، راه‌رفتن زودتر و با عصا، بدون گچ شروع می‌شود. در روش دوم، پس از ۳ روز، راه‌رفتن با بوت ثابت و عصا برای ۲۵ روز انجام می‌شود. در روش سوم، ۴ هفته گچ و منع وزن‌گذاری در نظر گرفته می‌شود و سپس راه‌رفتن شروع می‌شود. جراح با توجه به شدت علائم، سن بیمار، یافته‌های همراه و جزئیات عمل، تصمیم نهایی را می‌گیرد. شرح اصلی این مقاله فقط مسیر بدون گچ است.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
- در مسیر بدون گچ، وزن‌گذاری به اندازهٔ تحمل با دو عصا از روز چهارم پس از عمل یک‌طرفه و از روز هفتم پس از عمل دوطرفه شروع می‌شود. تا پیش از روز شروع تعیین‌شده، روی پای عمل‌شده وزن نگذارید.
- وزن‌گذاری به اندازهٔ تحمل یعنی فقط مقداری از وزن را روی پا بگذارید که راه‌رفتن با کمک عصا راحت و قابل‌کنترل باشد؛ مجبور نیستید از همان ابتدا تمام وزن بدن را تحمل کنید.
- عصاها باید پیش از ترخیص متناسب با قد کودک تنظیم شوند. ابتدا روی سطح صاف، با قدم‌های کوتاه و زیر نظر همراه راه بروید. با دو پای عمل‌شده، دستور «اول پای سالم» کاربرد ندارد؛ روش جابه‌جایی و پله را حضوری یاد بگیرید.
- عصاها معمولاً حدود دو هفته پس از عمل کنار گذاشته می‌شوند، به شرط آنکه راه‌رفتن بدون آن‌ها ایمن و بدون لنگش باشد. اگر هنوز به عصا تکیه دارید یا لنگ می‌زنید، کنارگذاشتن آن را به تعویق بیندازید و برای بررسی مراجعه کنید.
- نداشتن گچ به معنی اجازهٔ دویدن، پریدن یا چرخاندن ناگهانی پا نیست. افزایش مسافت باید تدریجی باشد و باعث بیشترشدن درد یا ورم نشود.
🌱 بازتوانی کوتاه پس از Pro Stop
پیشرفت را با کیفیت راه‌رفتن بسنجید، نه فقط با گذشت روزها. این مراحل مربوط به مسیر بدون گچ‌اند؛ تمرین‌های کششی و تقویتی پس از جراحی هم‌زمان تاندون، به برنامهٔ جداگانه نیاز دارند.
- پیش از شروع وزن‌گذاری: استراحت و مراقبت زخم را ادامه بدهید و برای جابه‌جایی از روشی که آموزش دیده‌اید استفاده کنید. در عمل دوطرفه برای مسیرهای لازم از وسیلهٔ مناسب، مانند ویلچر، کمک بگیرید.
- پس از شروع وزن‌گذاری: با دو عصا، قدم‌های کوتاه و مسیر صاف شروع کنید. مسافت را فقط در صورت تحمل مناسب بیشتر کنید.
- با بهترشدن راه‌رفتن: اگر پس از دو هفته هنوز راه‌رفتن دشوار است، برای بررسی درد، محل ایمپلنت و نیاز به فیزیوتراپی مراجعه کنید. برنامهٔ قدرت و تعادل بر اساس معاینه تنظیم می‌شود.
- برای بازگشت به ورزش: ابتدا راه‌رفتن روزمره باید راحت و بدون لنگش باشد؛ سپس فعالیت بیشتر را با ارزیابی جراح و بدون افزایش درد یا ورم شروع کنید.
🚗 بازگشت به مدرسه و فعالیت‌های روزمره
بازگشت به کلاس با بازگشت به زنگ ورزش فرق دارد. زمان مناسب به کنترل درد، رفت‌وآمد ایمن و امکان رعایت محدودیت‌های پا در مدرسه بستگی دارد.
- 🎒 مدرسه: با مدرسه برای نشستن، بالابردن پا، کم‌کردن مسیرهای طولانی و معافیت موقت از دویدن و ورزش هماهنگ کنید. روز ثابتی برای همهٔ کودکان وجود ندارد.
- 🪜 پله: تنها پس از آموزش عملی و با نرده و کمک همراه از پله استفاده کنید. در عمل دوطرفه یا هنگام ممنوعیت وزن‌گذاری، مسیر بدون پله را در اولویت بگذارید.
- 👟 کفش: وقتی ورم و وضعیت زخم اجازه می‌دهد، کفش جادار و محکم بپوشید که روی محل عمل فشار نیاورد. زمان کنارگذاشتن کفش یا محافظ تجویزشده را خودسرانه جلو نیندازید.
- 🏊 شنا: در برنامهٔ بدون گچ، شنا از حدود یک ماه پس از عمل قابل‌بررسی است، به شرط بسته‌شدن کامل زخم و تأیید جراح. راه‌رفتن روی سطح خیس و ورود و خروج ایمن از استخر هم باید ممکن باشد.
- ⚽ ورزش: ورزش‌های دیگر معمولاً از حدود سه ماه و با توجه به پیشرفت بالینی بررسی می‌شوند. این زمان، تضمین آمادگی برای فوتبال، پرش یا مسابقه نیست؛ نوع ورزش، قدرت و تعادل پا هم اهمیت دارد.
- 🚗 رانندگی: این راهنما برای کودکان و نوجوانان است. نوجوان دارای گواهینامه تا زمانی که حرکت سریع و کنترل‌شدهٔ پا ممکن نیست، محافظ دارد یا داروی خواب‌آور مصرف می‌کند، رانندگی نکند؛ زمان بازگشت باید جداگانه ارزیابی شود.
- 🕌 نماز: تا وقتی نشستن روی پا یا برخاستن از زمین فشار دردناک ایجاد می‌کند، روی صندلی و بدون فشار بر پای عمل‌شده نماز بخوانید؛ دربارهٔ حکم شرعی از مرجع خود راهنمایی بگیرید.
❓ پرسش‌های متداول بعد از عمل صافی کف پا با Pro Stop
۱) از چه روزی می‌توان پا را روی زمین گذاشت؟
در برنامهٔ بدون گچ، وزن‌گذاری به اندازهٔ تحمل با دو عصا از روز چهارم در عمل یک‌طرفه و روز هفتم در عمل دوطرفه شروع می‌شود. این زمان‌ها مربوط به همین مسیرند؛ برنامهٔ تجویزشده با گچ، بوت یا عمل همراه را با آن‌ها عوض نکنید.
۲) آیا نداشتن گچ یعنی عصا لازم نیست؟
خیر. در مسیر شرح‌داده‌شده، شروع راه‌رفتن با دو عصاست. مقدار تکیه بر عصا با تحمل پا و کیفیت قدم‌برداشتن کم می‌شود؛ نداشتن گچ مجوز راه‌رفتن بدون کمک از روز عمل نیست.
۳) وزن‌گذاری به اندازهٔ تحمل یعنی همهٔ وزن را روی پا بیندازم؟
خیر. ابتدا فقط به اندازه‌ای وزن بگذارید که با کمک عصا بتوانید راحت و ایمن قدم بردارید. اگر برای راه‌رفتن مجبور به تحمل درد یا لنگیدن هستید، مقدار بار و مسافت هنوز زیاد است.
۴) اگر هر دو پا هم‌زمان عمل شده باشند، چطور جابه‌جا شوم؟
روش جابه‌جایی را پیش از ترخیص تمرین کنید. پیش از شروع وزن‌گذاری ممکن است ویلچر و کمک همراه لازم باشد؛ بعد از شروع هم از دو عصا طبق آموزش استفاده می‌شود. روی پله یا با پریدن روی یک پا، خودتان راه‌حل پیدا نکنید.
۵) پانسمان را چه زمانی عوض کنم؟
نخستین تعویض را در زمانی انجام بدهید که تیم درمان تعیین کرده است. اگر آموزش تعویض خانگی نگرفته‌اید، پانسمان را باز نکنید؛ خیس‌شدن، آلودگی یا شل‌شدن آن را برای دریافت راهنمایی اطلاع بدهید.
۶) چه زمانی دوش بگیرم؟
پس از مشخص‌شدن روش محافظت از زخم و گرفتن اجازهٔ دوش، می‌توانید دوش بگیرید. تا آن زمان شست‌وشوی موضعی انتخاب مناسبی است. اجازهٔ دوش به معنی اجازهٔ شستن مستقیم زخم یا خیس‌کردن گچ نیست.
۷) آیا ورم بعد از عمل نگران‌کننده است؟
مقداری ورم پس از عمل ممکن است وجود داشته باشد و با آویزان‌ماندن پا بیشتر شود. روند کلی باید رو به بهترشدن باشد؛ ورم تازه، پیشرونده یا همراه با نشانه‌های بخش هشدار نیاز به بررسی دارد.
۸) درد کنار خارجی پا را باید تحمل کنم تا پا عادت کند؟
درد مداوم یا رو به افزایش را صرفاً به عادت‌کردن پا نسبت ندهید. کنار خارجی پا نزدیک محل ایمپلنت است و ممکن است برای بررسی زخم، بافت‌های اطراف یا موقعیت ایمپلنت به معاینه نیاز باشد. هر درد به معنی ضرورت خارج‌کردن ایمپلنت نیست.
۹) بخیه‌ها چه زمانی برداشته می‌شوند؟
زمان آن به نوع بخیه و وضعیت ترمیم زخم بستگی دارد. بعضی بخیه‌ها جذبی‌اند و برخی نیاز به برداشتن دارند. زمان ثبت‌شده در ترخیص یا ویزیت را دنبال کنید و خودتان بخیه یا چسب روی زخم را جدا نکنید.
۱۰) بعد از عمل حتماً کفی طبی لازم است؟
کفی برای همهٔ بیماران به‌طور یکسان لازم نیست. جراح بر اساس معاینه، وضعیت کفش و علائم باقی‌مانده تصمیم می‌گیرد. خرید کفی یا کفش اصلاحی جای پیگیری درد و ارزیابی راه‌رفتن را نمی‌گیرد.
۱۱) آیا همه باید فیزیوتراپی بروند؟
خیر؛ نیاز به فیزیوتراپی فردی است. در صورت باقی‌ماندن لنگش، ضعف، سفتی یا دشواری راه‌رفتن، ارزیابی و برنامهٔ اختصاصی کمک‌کننده است. تمرین‌های عمومی صافی کف پا را بلافاصله به پای تازه‌عمل‌شده اضافه نکنید.
۱۲) آیا ایمپلنت حتماً باید بعداً خارج شود؟
برای همه زمان یا تصمیم یکسانی وجود ندارد. نوع ایمپلنت، رشد کودک، علائم و نظر جراح تعیین‌کننده‌اند. خارج‌کردن برنامه‌ریزی‌شده در بعضی پژوهش‌ها، به معنی الزام همهٔ بیماران به همان زمان نیست.
۱۳) اگر آشیل یا عضلهٔ ساق هم جراحی شده باشد، همین برنامه مناسب است؟
خیر؛ برنامهٔ بدون گچِ این مقاله را خودکار اجرا نکنید. حفاظت از تاندون یا عضله ممکن است نوع محافظ، شروع وزن‌گذاری و کشش ساق را تغییر بدهد. دستور مربوط به عمل همراه باید روی برگهٔ ترخیص مشخص باشد.
۱۴) پیگیری و عکس کنترل لازم است؟
ویزیت‌های پیگیری را حتی با بهترشدن درد ادامه بدهید. جراح زخم، کیفیت راه‌رفتن و محل ایمپلنت را ارزیابی می‌کند و در صورت نیاز عکس می‌خواهد. عکس ظاهراً مناسب به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که پا برای ورزش آماده است.
۱۵) بازگشت به مدرسه یعنی می‌توانم زنگ ورزش هم شرکت کنم؟
خیر. ممکن است نشستن در کلاس و رفت‌وآمد با کمک ممکن شده باشد، ولی پا هنوز برای دویدن، پرش یا بازی گروهی آماده نباشد. محدودیت ورزش را جداگانه با مدرسه هماهنگ کنید.
✅ جمع‌بندی
پس از Pro Stop، مراقبت از زخم و برگشت تدریجی به راه‌رفتن اهمیت دارد. شرح اصلی این مقاله مسیر بدون گچ است؛ انتخاب میان این روش، بوت یا گچ با جراح است. برای پیشرفت، کیفیت قدم‌برداشتن و پاسخ پا به فعالیت را در نظر بگیرید و زمان‌های تقویمی را تضمین آمادگی برای ورزش ندانید.
برای بررسی راه‌رفتن، درد کنار پا یا برنامهٔ بازگشت به ورزش، با مطب دکتر جلیل عماد به شمارهٔ ۰۹۱۳۷۸۲۵۲۰۷ تماس بگیرید یا نوبت آنلاین رزرو کنید. در وضعیت اورژانسی منتظر پاسخ مطب نمانید و طبق بخش علائم هشدار اقدام کنید.
خدمات مرتبط را در این صفحه ببینید: ارتوپدی کودکان و اختلالات مادرزادی
این محتوا صرفاً برای آموزش عمومی تهیه شده و جایگزین معاینه، توصیهٔ پزشک معالج، برگهٔ ترخیص یا پروتکل اختصاصی جراح شما نیست. زمان‌بندی، دامنهٔ حرکت، تحمل وزن و مقدار تمرین با توجه به نوع عمل، اقدامات هم‌زمان و شرایط هر فرد متفاوت است. دارو، پانسمان یا برنامهٔ تمرینی خود را بدون هماهنگی با تیم درمان تغییر ندهید.
📚 منابع علمی
مشاهدهٔ منابع و راهنماهای استفاده‌شده
- De Salvatore S, et al. Return to Sport After Subtalar Arthroereisis in Pediatric Flexible Flatfoot: Radiographic Correction and Residual Pain Are Not Independent Predictors. Children. 2026;13(5):632. doi:10.3390/children13050632. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC13204168/
- Alkhatatba et al. Subtalar Arthroereisis for Symptomatic Flexible Flatfoot in Adolescents: A Prospective Study of 26 Feet. Mater Sociomed. 2024;36:131–136. doi:10.5455/msm.2024.36.131-136. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11663004/
- Silva et al. Calcaneo-stop for paediatric idiopathic flexible flatfoot: High functional results and return to sport in 644 feet at mid-term follow-up. J Exp Orthop. 2025;12:e70182. doi:10.1002/jeo2.70182. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11840700/
- Mazzotti A, et al. Subtalar arthroereisis post-operative management in children: A literature review. Foot. 2023;56:102037. doi:10.1016/j.foot.2023.102037. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37167704/
- Langstroth M, et al. Use of the Arthrex ProStop Subtalar Arthroeresis Screw in the Management of Symptomatic Paediatric Flexible Flatfoot. Cureus. 2024;16:e72151. doi:10.7759/cureus.72151. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11581446/
- Arthrex. ProStop Implant: surgical technique, LB1-0431-EN_H. https://cdn.arthrex.io/image/upload/45d69dd8-1a44-4d16-b025-b54f0eacf782.pdf
- NICE. Surgical site infections: prevention and treatment (NG125), postoperative phase. https://www.nice.org.uk/guidance/ng125/chapter/Recommendations
- Royal National Orthopaedic Hospital. A Patient’s guide to Preparing for foot and ankle surgery. https://www.rnoh.nhs.uk/patients-and-visitors/patient-information-guides/preparing-foot-and-ankle-surgery
- Great Ormond Street Hospital. Pain relief for your child after surgery. https://www.gosh.nhs.uk/conditions-and-treatments/procedures-and-treatments/pain-relief-for-your-child-after-surgery/
- American Academy of Orthopaedic Surgeons. Care of Casts and Splints. https://www.orthoinfo.org/recovery/care-of-casts-and-splints/
- NHS. Deep vein thrombosis (DVT). https://www.nhs.uk/conditions/deep-vein-thrombosis-dvt/
- UK FCDO. Iran travel advice: Getting help, emergency services. https://www.gov.uk/foreign-travel-advice/iran/getting-help
- Great Ormond Street Hospital. How to care for a wound after surgery. https://www.gosh.nhs.uk/conditions-and-treatments/procedures-and-treatments/how-to-care-for-a-wound-after-surgery/
- Alder Hey Children’s NHS Foundation Trust. Use of Crutches, PIAG 527. https://www.alderhey.nhs.uk/wp-content/uploads/2024/03/PIAG-527-Use-of-Crutches.pdf
- Gloucestershire Hospitals NHS Foundation Trust. Weight bearing with Crutches and Zimmers / Walking Frame. https://www.gloshospitals.nhs.uk/our-services/services-we-offer/trauma-orthopaedics/plaster-room/weight-bearing-with-crutches-and-zimmerswalking-frame/
- NHS. Pulmonary embolism. https://www.nhs.uk/conditions/pulmonary-embolism/
- NHS. Ibuprofen for children: formulation and dose information. https://www.nhs.uk/medicines/ibuprofen-for-children/
- Royal National Orthopaedic Hospital. Instructions for Children in a Leg Cast. https://www.rnoh.nhs.uk/patients-and-visitors/patient-information-guides/instructions-children-leg-cast
دکتر جلیل عماد
متخصص و جراح ارتوپدی، دارای بورد تخصصی جراحی استخوان و مفاصل؛ با سال‌ها تجربه در تعویض مفصل زانو و لگن، آسیب‌های ورزشی و آرتروسکوپی در اصفهان.
