انتخاب نسخهٔ راهنما
برای دیدن متن راهنما، ابتدا نسخهٔ مناسب شرایط خود را انتخاب کنید.
🧭 برنامهٔ مناسب ترمیم شانهٔ خود را انتخاب کنید
تیم درمان مشخص می‌کند کدام برنامه برای شماست؛ از روی درد یا اندازهٔ نوشته‌شده در MRI حدس نزنید. محدودیت اختصاصی و عمل همراه بر این راهنما مقدم است.
مطمئن نیستم کدام نسخه مناسب من است
عنوان نسخه‌ها را بخوانید. اگر دربارهٔ تشخیص یا وضعیت خود مطمئن نیستید، پیش از انتخاب برنامهٔ تمرین با پزشک یا مطب هماهنگ کنید.
راه‌های تماس با مطبدر این صفحه
- 🏥 روز عمل و ترخیص
- ⚠️ علائم هشدار و زمان تماس
- ۱مراقبت‌های روزهای اول بعد از عمل
- 🛡️ دو هفتهٔ اول
- ↔️ دو هفتهٔ دوم
- 🌱 ماه دوم؛ آغاز حرکت غیرفعالِ محافظت‌شده
- 🏋️ ماه سوم؛ ادامهٔ حرکت غیرفعال و ورود تدریجی به حرکت کمک‌شده
- 🎯 پس از ماه سوم؛ حرکت فعال، تقویت و بازگشت به فعالیت
- 🚗 رانندگی، کار و بازگشت به فعالیت
- ❓ پرسش‌های متداول
- ✅ جمع‌بندی
- 📚 منابع علمی
ترمیم تاندون‌های روتاتورکاف شانه؛ مراقبت و برنامهٔ پارگی بزرگ و ترمیم پرخطر
مراقبت و تمرین‌های پس از ترمیم روتاتورکاف را برای پارگی بزرگ یا ترمیم پرخطر بخوانید؛ زمان شروع و پیشرفت هر حرکت با برنامهٔ محافظتی هماهنگ است.
🏥 روز عمل و ترخیص
این جراحی معمولاً با بیهوشی عمومی انجام می‌شود و برای کاهش درد ممکن است ناحیهٔ شانه را هم با تزریق بی‌حس کنند (بلوک عصبی). پس از عمل، تا پایدارشدن تنفس و فشار خون، برگشت هوشیاری و کنترل درد و تهوع در بخش ریکاوری می‌مانید. بازوی عمل‌شده در آویز دست (اسلینگ) قرار می‌گیرد و ممکن است بالش کوچکی آن را از تنه دور نگه دارد.
بسیاری از بیماران همان روز مرخص می‌شوند. برای ترخیص باید درد با برنامهٔ دارویی خانه کنترل شود، هوشیاری کافی داشته باشید و بتوانید با کمک لازم ایمن راه بروید؛ همراه بزرگسال شما را به خانه می‌برد و شب نخست کنارتان می‌ماند.
تا وقتی اثر بی‌حسی باقی است، دست را از گرما، ضربه، فشار و آویزان‌ماندن محافظت کنید. با کم‌شدن بی‌حسی ممکن است درد بیشتر حس شود؛ دارو را مطابق نسخه مصرف کنید. کم‌بودن درد اجازهٔ بلندکردن بار یا امتحان‌کردن قدرت شانه نیست.
پیش از رفتن، دستور پانسمان، محدودیت حرکت، نسخهٔ دارو، زمان ویزیت و برنامهٔ فیزیوتراپی را دریافت کنید. باید بدانید ترمیم شما ساده بوده یا جراحی دیگری هم انجام شده است؛ این تفاوت می‌تواند برنامهٔ حرکت را تغییر دهد.
⚠️ علائم هشدار و زمان تماس
همان روز با جراح یا مرکز درمان تماس بگیرید: تب یا لرز، قرمزی و گرمی رو به گسترش، ترشح غلیظ یا بدبو و بازشدن زخم؛ درد مهارنشده یا رو به افزایش، ورم شدید دست یا فشار ماندگار اسلینگ؛ بی‌حسی یا گزگز که پس از زمان اعلام‌شده برای بی‌حسی برطرف نشده، یا بی‌حسی یا ضعف تازه پس از کاهش اثر آن؛ پانسمان خیس، شل یا اشباع‌شده از ترشح؛ افتادن، ضربه یا کشیده‌شدن ناگهانی بازو و صدای ناگهانی همراه افت عملکرد.
اورژانسی اقدام کنید: تنگی نفس، درد قفسهٔ سینه، سرفهٔ خونی یا غش؛ تورم صورت یا زبان، خس‌خس یا تنگی نفس پس از دارو؛ سردی یا کبودی پیشروندهٔ دست. در ایران با اورژانس پزشکی ۱۱۵ تماس بگیرید.
اگر دربارهٔ درد شانه، وضعیت زخم یا محدودیت حرکت سؤالی دارید، با مطب دکتر جلیل عماد به شمارهٔ ۰۹۱۳۷۸۲۵۲۰۷ تماس بگیرید یا نوبت آنلاین رزرو کنید. در وضعیت اورژانسی منتظر پاسخ مطب نمانید و طبق کادر اورژانس بالا اقدام کنید.
۱مراقبت‌های روزهای اول بعد از عمل
درد شبانه، کبودی و ورم اطراف شانه در روزهای اول ممکن است رخ دهد و باید به‌تدریج کمتر شود. در این مدت، زخم را تمیز و خشک نگه دارید، وزن بازو را با اسلینگ حمایت کنید و فقط حرکت‌های مجاز را انجام دهید.
🩹 مراقبت از زخم و تعویض پانسمان
معمولاً چند زخم کوچک اطراف شانه دارید. برای تعویض پانسمان عجله نکنید؛ ساعد را روی بالش حمایت کنید و اگر به محل زخم دسترسی ندارید، از همراه آموزش‌دیده کمک بگیرید. قرار نیست زخم را دست‌کاری کنید؛ فقط پوشش آن را با روش تمیز عوض می‌کنید.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
- اگر پانسمان ضدآب سالم دارید، آن را تا ویزیت زخم در روزهای ۱۰ تا ۱۴ نگه دارید؛ پانسمان خیس، کثیف یا شل زودتر تعویض می‌شود. برای پانسمان معمولی یا برش اضافه، زمان درج‌شده در دستور ترخیص را اجرا کنید.
- سطح کار را تمیز کنید و پانسمان‌های تازه را آماده بگذارید. دست‌ها را با آب و صابون بشویید و خشک کنید؛ هنگام تماس با سطح تمیز پانسمان، هر دو دست دستکش استریل داشته باشند.
- چسب بیرونی را آرام و هم‌جهت پوست بردارید؛ برای دسترسی به زخم پشت شانه، بازوی عمل‌شده را بالا یا عقب نکشید.
- زخم را کوتاه نگاه کنید و روی آن فشار ندهید. لکهٔ کوچک خون که بیشتر نمی‌شود با ترشح یا خون‌ریزی رو به افزایش فرق دارد.
- نوار پوستی، چسب بافتی، دلمه یا نخ را نکنید. مواد ضدعفونی‌کننده، پماد یا کرم را فقط به همان روشی به کار ببرید که تیم جراحی آموزش داده است.
- سطح داخلی پانسمان را لمس نکنید. روی هر زخم پوشش خشک و مناسب بگذارید؛ چسب نباید پوست را جمع کند یا دور بازو فشار بیاورد.
- پانسمان خیس، کثیف یا شل را طبق آموزش تعویض کنید. اگر زخم به پانسمان چسبیده یا تعویض آن دشوار است، از مرکز درمان کمک بگیرید.
🚿 دوش‌گرفتن و خشک‌ماندن زخم
با پانسمان ضدآب سالم و پوشش محافظ اضافه، دوش کوتاه از روز دوم می‌تواند انجام شود؛ ساعد را هنگام بازکردن اسلینگ حمایت کنید و از همراه کمک بگیرید. اگر برش اضافه، پانسمان متفاوت یا منع اختصاصی دارید، زمان تعیین‌شده برای همان وضعیت را رعایت کنید.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
- پیش از دوش، روش پوشاندن زخم را از دستور مرکز جراحی بخوانید؛ برچسب ضدآب به‌تنهایی اجازهٔ دوش نیست.
- آب پرفشار را روی زخم نگیرید و محل را نسابید.
- پس از دوش، پوست اطراف را با ضربه‌های آرام حولهٔ تمیز خشک کنید.
- اگر آب زیر پوشش رفته است، پانسمان خیس را طبق روش آموزش‌داده‌شده عوض کنید.
💊 داروها: پیشگیری از عوارض و معرفی PRP
داروها را از روی نسخهٔ ترخیص و با همان فاصلهٔ مصرف بخورید. برنامهٔ دارویی هر بیمار فرق دارد؛ داروی شخص دیگر یا داروی بدون نسخه را بدون بررسی تداخل‌ها اضافه نکنید. پلاسمای غنی از پلاکت (PRP) از مقدار کمی خون خودتان تهیه می‌شود. پلاکت‌ها عامل‌های رشد دارند؛ هدف این روش، کمک به روند طبیعی ترمیم بافت است.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
- نام و زمان هر دارو را یادداشت کنید و نوبت بعدی را برای جبران نوبت فراموش‌شده دوبرابر نکنید.
- بعضی مسکن‌های ترکیبی استامینوفن دارند؛ پیش از مصرف استامینوفن اضافی، ترکیب دارو را با داروساز بررسی کنید.
- مسکن‌های قوی ممکن است خواب‌آلودگی، تهوع یا یبوست ایجاد کنند؛ با الکل یا آرام‌بخش اضافی مصرف نکنید و هنگام خواب‌آلودگی رانندگی نکنید. اگر از قبل آلپرازولام یا آرام‌بخش دیگری از گروه بنزودیازپین‌ها را منظم مصرف می‌کنید، پیش از شروع مسکن قوی برنامهٔ داروها را با تجویزکننده هماهنگ کنید؛ این آرام‌بخش‌ها را خودسرانه ناگهان قطع نکنید.
- فقط داروهای نوشته‌شده در نسخه را مصرف کنید. آنتی‌بیوتیک، داروی پیشگیری از لخته و مکمل برای همهٔ بیماران ضروری نیستند.
- در موارد منتخب ترمیم کاف شانه، PRP می‌تواند گزینه‌ای کمکی با هدف حمایت از ترمیم تاندون باشد. در برخی پژوهش‌ها، استفاده از PRP هنگام ترمیم با کاهش پارگی دوباره همراه بوده است؛ اما بهترشدن نتیجهٔ کلی از دید بیمار ثابت نشده و این شواهد، اثر تزریق پس از عمل را به‌طور قطعی نشان نمی‌دهد. دکتر عماد مناسب‌بودن این گزینه و جزئیات آن را با توجه به نوع پارگی و وضعیت شما تعیین می‌کند؛ محافظت از ترمیم و زمان مجاز شروع تقویت تغییر نمی‌کند.
🧊 درد، ورم و استفادهٔ ایمن از سرما
سرما می‌تواند درد و ورم را کمتر کند، اما ممکن است به پوست بی‌حس آسیب بزند. کیسهٔ سرد را داخل پارچه بپیچید و آن را مستقیم روی پوست یا زخم نگذارید.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
- کیسهٔ سردِ پیچیده در پارچه را حدود ۲۰ دقیقه و چهار تا شش نوبت در روز استفاده کنید؛ دستور دستگاه یا برنامهٔ ترخیص خود را هم رعایت کنید.
- بین نوبت‌ها اجازه دهید پوست گرم شود و رنگ و حس آن را بررسی کنید.
- با کیسهٔ سرد نخوابید و آن را روی ناحیه‌ای که هنوز کاملاً بی‌حس است نگذارید.
- اگر رنگ‌پریدگی ماندگار، تاول یا بی‌حسی بیشتر ایجاد شد، سرما را قطع کنید.
🦾 اسلینگ، بالش دورکننده و حرکت دست
آویز دست و بالش دورکننده، وزن بازو را در دورهٔ حفاظت حمایت می‌کنند. در برنامه‌های محافظتی ممکن است تا شش هفته شب و روز استفاده شوند؛ کنارگذاشتن آن‌ها به نوع ترمیم و برنامهٔ شما بستگی دارد.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
- آرنج و تمام ساعد را داخل اسلینگ حمایت کنید؛ بالش دورکننده را خودسرانه حذف نکنید.
- اسلینگ را فقط برای بهداشت یا تمرین مجاز باز کنید و در همان زمان هم وزن ساعد را با بالش یا دست سالم بگیرید.
- انگشت‌ها و مچ را آرام حرکت دهید؛ اگر تاندون عضلهٔ جلوی بازو به استخوان ثابت شده است (تنودز بایسپس)، حرکت فعال آرنج محدودیت جداگانه دارد.
- با دست عمل‌شده بار نگیرید، چیزی هل ندهید یا نکشید و برای بلندشدن به کف دست تکیه نکنید.
🛏️ خواب، لباس و کارهای روزمره
برای خواب، وضعیتی انتخاب کنید که وزن بازو حمایت شود و فشار روی شانهٔ عمل‌شده نباشد. لباس آزاد و جلو‌باز، پوشیدن و درآوردن را آسان‌تر می‌کند.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
- طاق‌باز یا نیمه‌نشسته بخوابید و بالش را زیر آرنج و ساعد بگذارید؛ روی شانهٔ عمل‌شده نخوابید.
- شب‌ها اسلینگ را مطابق برنامهٔ حفاظت نگه دارید و آن را فقط به‌دلیل کم‌شدن درد کنار نگذارید.
- هنگام پوشیدن لباس، ابتدا دست عمل‌شده را وارد آستین کنید؛ برای درآوردن لباس، ابتدا دست سالم را بیرون بیاورید.
- برای جابه‌جاشدن در تخت از پاها و دست سالم کمک بگیرید؛ وزن بدن را روی دست عمل‌شده نیندازید.
🚶 راه‌رفتن و رفت‌وآمد در خانه
راه‌رفتن کوتاه در خانه به حفظ فعالیت روزانه کمک می‌کند. مسیر را خلوت کنید و اسلینگ را نگه دارید تا هنگام راه‌رفتن وزن بازو حمایت شود.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
- آرام و روی سطح صاف راه بروید و در صورت سرگیجه از همراه کمک بگیرید.
- اشیای لغزنده، سیم و فرش لق را از مسیر بردارید.
- هنگام پله از نرده با دست سالم کمک بگیرید؛ دست عمل‌شده را برای گرفتن تعادل دراز نکنید.
🛡️ دو هفتهٔ اول
حرکت‌ها با فرض عمل شانهٔ راست نوشته و تصویرسازی شده‌اند. اگر شانهٔ چپ شما عمل شده، در دستورهایی که سمت بدن را مشخص می‌کنند، جای راست و چپ را عوض کنید؛ دست سالم، دست سمت عمل‌نشده است.
در برنامهٔ بزرگ و پرخطر، بازو در دورهٔ حفاظت حمایت می‌شود و تمرین‌های دست و آرنج فقط با شرایط نوشته‌شده انجام می‌شوند. حرکت غیرفعال شانه و بالا آوردن با دست سالم معمولاً حدود هفتهٔ ششم و پس از آموزش آغاز می‌شود؛ شروع زودتر تنها با اجازهٔ اختصاصی تیم درمان برای همان بیمار است. بازو را فعال بالا نبرید، دست را پشت کمر نبرید و بار نگیرید.
فشردن آرام توپ نرم (Gentle Hand-Grip Squeeze)
انگشت‌ها را روی توپ نرم آرام جمع و رها کنید. در نوبت‌های کوتاه و در حد برنامه تمرین کنید؛ اگر گزگز، تغییر رنگ دست، درد زخم یا حرکت ناخواستهٔ شانه بیشتر شد، تمرین را قطع کنید.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
پیش از شروع: این حرکت دست را نرم نگه می‌دارد و برای زمانی است که حس کافی به انگشت‌ها برگشته است. روی صندلی محکم بنشینید، ساعد دست عمل‌شده را در اسلینگ یا روی بالش حمایت کنید و توپ فومی نرمی در دست بگیرید.
اجرای مرحله‌به‌مرحله:
- انگشت‌ها را دور توپ بگذارید.
- بدون سفت‌کردن شانه، توپ را آرام فشار دهید.
- کوتاه و با تنفس آزاد نگه دارید.
- فشار را کامل رها کنید.
- بین تکرارها انگشت‌ها را باز و شل کنید.
نکته‌های اجرای تمرین: توپ را با فشار سبک بگیرید و آرام رها کنید؛ هنگام فشار بازدم کنید. بین تکرارها انگشت‌ها را شل کنید؛ فقط دست باید کار کند و بازو نباید از جای خود حرکت کند.
مقدار، تکرار و پیشرفت: حرکت‌های دست و مچ در برنامهٔ مرجع چهار تا شش نوبت در روز انجام می‌شوند؛ تعداد هر نوبت را از برنامهٔ خود بگیرید. اگر ورم یا درد تا نوبت بعد بیشتر شد، تعداد را کم کنید و وضعیت اسلینگ را بررسی کنید.
فوراً متوقف کنید اگر: گزگز، تغییر رنگ دست، درد زخم یا حرکت ناخواستهٔ شانه بیشتر شد.
خطاهای رایج: توپ سفت، فشار حداکثری و بالاانداختن شانه خطاست.
نسخهٔ آسان‌تر: با توپ نرم‌تر و تعداد کمتر برگردید.
باز و بسته‌کردن انگشت‌ها و حرکت مچ (Finger and Wrist Motion)
انگشت‌ها و مچ را با ساعد حمایت‌شده حرکت دهید. در نوبت‌های کوتاه و در حد برنامه تمرین کنید؛ اگر درد، گزگز یا تغییر رنگ دست بیشتر شد، تمرین را قطع کنید.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
پیش از شروع: برای جلوگیری از خشکی دست، پس از برگشت حس کافی انگشت‌ها و مچ را حرکت دهید. روی صندلی محکم بنشینید و آرنج و ساعد دست عمل‌شده را حمایت کنید؛ به وسیله‌ای نیاز ندارید و انگشتر یا دستبند تنگ نباید روی دست باشد.
اجرای مرحله‌به‌مرحله:
- انگشت‌ها را آرام باز کنید.
- بدون فشار یک مشت نرم بسازید.
- مشت را رها کنید.
- مچ را در دامنهٔ کوتاه رو به بالا و پایین ببرید.
- ساعد و آرنج را در تمام حرکت ثابت نگه دارید.
نکته‌های اجرای تمرین: انگشت‌ها و مچ را در محدودهٔ راحت و بدون فشار در انتهای حرکت جابه‌جا کنید. آرام حرکت کنید، نفس را حبس نکنید و بین تکرارها دست را شل بگذارید؛ شانه و آرنج ثابت می‌مانند.
مقدار، تکرار و پیشرفت: حرکت‌های دست و مچ در برنامهٔ مرجع چهار تا شش نوبت در روز انجام می‌شوند؛ تعداد هر نوبت را از برنامهٔ خود بگیرید. اگر ورم یا درد تا نوبت بعد بیشتر شد، تعداد را کم کنید و وضعیت اسلینگ را بررسی کنید.
فوراً متوقف کنید اگر: درد، گزگز یا تغییر رنگ دست بیشتر شد.
خطاهای رایج: چرخاندن ساعد با زور، گرفتن وسیلهٔ سنگین و بیرون‌آوردن آرنج از اسلینگ خطاست.
نسخهٔ آسان‌تر: فقط انگشت‌ها را حرکت دهید و دامنهٔ مچ را کم کنید.
خم و صاف‌کردن حمایت‌شدهٔ آرنج (Supported Elbow Range of Motion)
آرنج را با کمک دست سالم و بدون حرکت شانه خم و صاف کنید. در نوبت‌های کوتاه و در حد برنامه تمرین کنید؛ اگر درد جلوی شانه یا بازو، کشش روی زخم یا گزگز ایجاد شد، تمرین را قطع کنید.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
پیش از شروع: این تمرین برای حفظ حرکت آرنج است و تنها پس از مجازشدن بازکردن کوتاه اسلینگ انجام می‌شود. بنشینید و با دست سالم وزن ساعد دست عمل‌شده را بگیرید؛ اگر تاندون عضلهٔ جلوی بازو به استخوان ثابت شده است (تنودز بایسپس)، خم‌کردن فعال آرنج و چرخاندن فعال کف دست را تا زمان تعیین‌شده در برنامه انجام ندهید.
اجرای مرحله‌به‌مرحله:
- شانه را رها و بخش بالایی بازو را ثابت کنید.
- با کمک دست چپ، آرنج راست را آرام کمی صاف کنید.
- پیش از کشش شانه یا بایسپس توقف کنید.
- با همان حمایت به زاویهٔ شروع برگردید.
- ساعد را دوباره کامل داخل اسلینگ بگذارید.
نکته‌های اجرای تمرین: بخش بالایی بازو کنار تنه می‌ماند و آرنج بدون وزنه در محدودهٔ راحت حرکت می‌کند. نفس را آزاد بگذارید و حرکت را آهسته انجام دهید؛ بین تکرارها ساعد را حمایت کنید تا وزن آن روی شانه نیفتد.
مقدار، تکرار و پیشرفت: در ترمیم روتاتورکاف بدون جراحی همراه، حرکت آرنج در برنامهٔ مرجع چهار تا شش نوبت در روز است؛ تعداد هر نوبت را از برنامهٔ خود بگیرید. پس از تنودز بایسپس، زمان و نوع حرکت باید مطابق دستور همان ترمیم باشد.
فوراً متوقف کنید اگر: درد جلوی شانه یا بازو، کشش روی زخم یا گزگز ایجاد شد.
خطاهای رایج: رهاکردن وزن ساعد، چرخاندن کف دست با مقاومت و بازکردن کامل اجباری خطاست.
نسخهٔ آسان‌تر: دامنه را کوتاه و حمایت دست چپ را بیشتر کنید.
جمع‌کردن ملایم چانه (Gentle Chin Tuck)
چانه را اندکی عقب ببرید و گردن را رها کنید. در نوبت‌های کوتاه و در حد برنامه تمرین کنید؛ اگر سرگیجه، درد گردن یا گزگز دست ایجاد شد، تمرین را قطع کنید.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
پیش از شروع: این حرکت کوچک به راحت‌ترشدن وضعیت گردن هنگام استفاده از اسلینگ کمک می‌کند. از هفتهٔ دوم، اگر سرگیجه یا درد تیرکشندهٔ گردن ندارید، روی صندلی با پشتی بنشینید؛ بازوی عمل‌شده در اسلینگ می‌ماند و وسیله‌ای لازم نیست.
اجرای مرحله‌به‌مرحله:
- بدون پایین‌آوردن سر، چانه را چند میلی‌متر به عقب ببرید.
- تصور کنید پشت گردن کمی بلند می‌شود.
- دو نفس آرام بکشید.
- به وضعیت عادی برگردید.
- بین تکرارها فک و شانه‌ها را شل کنید.
نکته‌های اجرای تمرین: چانه را اندکی به عقب ببرید؛ سر را به سینه خم نکنید و به دیوار فشار ندهید. با تنفس آزاد آرام حرکت کنید و بین تکرارها گردن را رها کنید؛ شانه و اسلینگ نباید جابه‌جا شوند.
مقدار، تکرار و پیشرفت: مقدار مناسب برای هر فرد متفاوت است. در نوبت‌های کوتاه و بدون درد یا تغییر روش حرکت تمرین کنید؛ سپس تا آرام‌شدن عضلات استراحت کنید. تعداد و مقاومت از برنامهٔ شما می‌آید؛ با افزایش درد شبانه یا ورم فردا مقدار را کم کنید.
فوراً متوقف کنید اگر: سرگیجه، درد گردن یا گزگز دست ایجاد شد.
خطاهای رایج: خم‌کردن چانه به سینه، حبس نفس و بالاانداختن شانه خطاست.
نسخهٔ آسان‌تر: دامنه را نصف کنید و پشتی صندلی را به‌عنوان تکیه‌گاه استفاده کنید.
↔️ دو هفتهٔ دوم
حفاظت از ترمیم ادامه دارد؛ تا زمان تعیین‌شده، حرکت غیرفعال شانه را خودسرانه شروع نکنید. تمرین‌های کتف زیر فقط با بازوی حمایت‌شده و اجازهٔ همان حرکت انجام می‌شوند؛ پس از ترمیم تاندون جلوی شانه (ساب‌اسکاپولاریس) یا یکی از تاندون‌های پشت شانه (ترس‌مینور)، اجازهٔ اختصاصی لازم است.
تنظیم ملایم کتف داخل اسلینگ (Gentle Scapular Setting)
کتف را اندکی تنظیم کنید و بازو را ثابت نگه دارید. در نوبت‌های کوتاه و در حد برنامه تمرین کنید؛ اگر درد در ناحیهٔ شانه، درد گردن یا حرکت بازو ایجاد شد، تمرین را قطع کنید.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
پیش از شروع: این حرکت، کنترل کتف را بدون بالاآوردن بازو تمرین می‌دهد. از هفتهٔ سوم و پس از تأیید برنامهٔ درمان، با بازوی حمایت‌شده در اسلینگ روی صندلی بنشینید؛ اگر تاندون جلوی شانه (ساب‌اسکاپولاریس) یا یکی از تاندون‌های پشت شانه (ترس‌مینور) ترمیم شده، جمع‌کردن کتف اجازهٔ جداگانه می‌خواهد.
اجرای مرحله‌به‌مرحله:
- دم آرام بگیرید.
- در بازدم، کتف راست را بسیار کم به سمت ستون فقرات و کمی پایین ببرید.
- بازو، آرنج و اسلینگ را عقب نکشید.
- کوتاه و بدون فشار مکث کنید.
- کتف را کامل رها کنید.
نکته‌های اجرای تمرین: کتف را با حرکتی کوچک و بدون درد تنظیم کنید؛ آرنج را عقب نکشید و کمر را گود نکنید. هنگام حرکت بازدم کنید و بین تکرارها شانه را رها کنید؛ کار ملایم پشت کتف قابل‌انتظار است، اما بازو باید ثابت بماند.
مقدار، تکرار و پیشرفت: مقدار مناسب برای هر فرد متفاوت است. در نوبت‌های کوتاه و بدون درد یا تغییر روش حرکت تمرین کنید؛ سپس تا آرام‌شدن عضلات استراحت کنید. تعداد و مقاومت از برنامهٔ شما می‌آید؛ با افزایش درد شبانه یا ورم فردا مقدار را کم کنید.
فوراً متوقف کنید اگر: درد در ناحیهٔ شانه، درد گردن یا حرکت بازو ایجاد شد.
خطاهای رایج: فشار دادن شدید دو کتف، قوس‌دادن کمر و کشیدن آرنج به عقب خطاست.
نسخهٔ آسان‌تر: همان حرکت مجازِ کتف را با دامنهٔ کمتر انجام دهید و بازو را ثابت نگه دارید.
تنظیم رو به پایین کتف در حالت نشسته (Seated Low Row)
کتف را آرام پایین و کمی عقب ببرید. در نوبت‌های کوتاه و در حد برنامه تمرین کنید؛ اگر درد در ناحیهٔ شانه یا گردن ایجاد شد، یا شانه به گوش نزدیک شد، تمرین را قطع کنید.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
پیش از شروع: این تمرین، پایین‌بردن و کمی عقب‌بردن کتف را بدون کش یا وزنه آموزش می‌دهد. از هفتهٔ سوم، پس از اجرای راحت تنظیم کتف، روی صندلی محکم بنشینید و بازوی عمل‌شده را در اسلینگ نگه دارید؛ پس از ترمیم ساب‌اسکاپولاریس یا ترس‌مینور، تا اجازهٔ جداگانه آن را انجام ندهید.
اجرای مرحله‌به‌مرحله:
- نفس را آزاد بگذارید و شانه‌ها را یک بار کاملاً رها کنید.
- بدون آنکه بازو تکان بخورد، کتف راست را آرام به سمت پایین و کمی به عقب ببرید.
- همان‌جا چند ثانیه با تنفس آزاد نگه دارید.
- کتف را کاملاً رها کنید و اجازه دهید به وضعیت خنثی برگردد.
- پیش از تکرار بعدی یک نفس کامل بکشید.
نکته‌های اجرای تمرین: حرکت فقط در کتف است؛ تنه و بازو جابه‌جا نمی‌شوند. با بازدم کتف را آرام پایین ببرید و سپس کاملاً رها کنید؛ پیش از تکرار بعدی یک نفس راحت بکشید و گردن را شل نگه دارید.
مقدار، تکرار و پیشرفت: مقدار مناسب برای هر فرد متفاوت است. در نوبت‌های کوتاه و بدون درد یا تغییر روش حرکت تمرین کنید؛ سپس تا آرام‌شدن عضلات استراحت کنید. تعداد و مقاومت از برنامهٔ شما می‌آید؛ با افزایش درد شبانه یا ورم فردا مقدار را کم کنید.
فوراً متوقف کنید اگر: درد در ناحیهٔ شانه یا گردن ایجاد شد، یا شانه به گوش نزدیک شد.
خطاهای رایج: فشار زیاد به امید حس بیشتر، حبس نفس، جلو‌آوردن سر و بیرون‌آوردن آرنج از اسلینگ.
نسخهٔ آسان‌تر: به تنظیم ملایم کتف داخل اسلینگ برگردید و تا بررسی بعدی فیزیوتراپیست همان را ادامه دهید.
اصلاح وضعیت نشستن و ایستادن با اسلینگ (Postural Setting with the Sling On)
سر و تنه را در وضعیت راحت قرار دهید و اسلینگ را تنظیم کنید. در نوبت‌های کوتاه و در حد برنامه تمرین کنید؛ اگر درد یا سرگیجه ایجاد شد، یا اسلینگ از جای خود جابه‌جا شد، تمرین را قطع کنید.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
پیش از شروع: این تمرین برای راحت‌ترنشستن و ایستادن با اسلینگ است و به حرکت‌دادن مفصل شانه نیاز ندارد. از هفتهٔ سوم، مقابل آینه روی صندلی با پشتی بنشینید یا کنار دیوار بایستید؛ بازوی عمل‌شده در اسلینگ می‌ماند و به هیچ‌یک از دست‌ها تکیه ندهید.
اجرای مرحله‌به‌مرحله:
- در آینه، وضعیت سر و تنه را نگاه کنید.
- سر را آرام بالای تنه قرار دهید و چانه را بالا نبرید.
- قوس پشت را اندکی کمتر کنید، بدون آنکه شانه‌ها را با زور عقب بکشید.
- شانه‌ها را رها کنید و چند نفس راحت بکشید.
- بررسی کنید که اسلینگ هنوز تمام ساعد و آرنج را حمایت می‌کند.
نکته‌های اجرای تمرین: سر را بالای تنه قرار دهید، چانه را بالا نبرید و شانه‌ها را نرم نگه دارید. چند نفس راحت بکشید، سپس استراحت کنید؛ حالت خشک و نظامی یا کشیدن کتف‌ها با زور هدف این تمرین نیست.
مقدار، تکرار و پیشرفت: مقدار مناسب برای هر فرد متفاوت است. در نوبت‌های کوتاه و بدون درد یا تغییر روش حرکت تمرین کنید؛ سپس تا آرام‌شدن عضلات استراحت کنید. تعداد و مقاومت از برنامهٔ شما می‌آید؛ با افزایش درد شبانه یا ورم فردا مقدار را کم کنید.
فوراً متوقف کنید اگر: درد یا سرگیجه ایجاد شد، یا اسلینگ از جای خود جابه‌جا شد.
خطاهای رایج: بالا‌بردن چانه به‌جای بلندکردن گردن، سفت‌کردن شانه‌ها و نگه‌داشتن حالت نظامی و خشک.
نسخهٔ آسان‌تر: نشسته با پشتی کامل انجام دهید و مدت را کوتاه کنید.
ادامهٔ حرکت حمایت‌شدهٔ آرنج در دورهٔ حفاظت (Supported Elbow Mobility During Prolonged Protection)
در ادامهٔ دورهٔ حفاظت، آرنج را با دست سالم و بدون حرکت شانه خم و صاف کنید. نوبت‌ها را در حد برنامه نگه دارید؛ اگر درد جلوی شانه یا بازو، کشش زخم یا گزگز ایجاد شد، تمرین را متوقف کنید.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
پیش از شروع: در این برنامه، استفادهٔ طولانی‌تر از اسلینگ نباید به معنی بی‌حرکت‌ماندن آرنجِ مجاز باشد. اگر حرکت حمایت‌شدهٔ آرنج را قبلاً آموزش دیده و اجازه دارید، در دو هفتهٔ دوم هم بنشینید و وزن ساعد را با دست سالم بگیرید؛ پس از تنودز بایسپس، نوع و زمان حرکتِ مجازِ همان ترمیم مقدم است و آرنج را با نیروی خودش خم نکنید.
اجرای مرحله‌به‌مرحله:
- شانه را رها و بخش بالایی بازو را ثابت کنید.
- با کمک دست چپ، آرنج راست را آرام کمی صاف کنید.
- پیش از کشش شانه یا بایسپس توقف کنید.
- با همان حمایت به زاویهٔ شروع برگردید.
- ساعد را دوباره کامل داخل اسلینگ بگذارید.
نکته‌های اجرای تمرین: بازوی عمل‌شده کنار تنه و حمایت‌شده می‌ماند و فقط آرنج در دامنهٔ راحت حرکت می‌کند؛ شانه را برای بیرون‌آوردن دست از اسلینگ بالا نکشید. آرام نفس بکشید، با دست سالم رفت و برگشت را هدایت کنید و پیش از بستن دوبارهٔ اسلینگ، ساعد را کامل حمایت کنید.
مقدار، تکرار و پیشرفت: در ترمیم روتاتورکاف بدون جراحی همراه، حرکت آرنج در برنامهٔ مرجع چهار تا شش نوبت در روز است؛ تعداد هر نوبت را از برنامهٔ خود بگیرید. پس از تنودز بایسپس، زمان و نوع حرکت باید مطابق دستور همان ترمیم باشد.
فوراً متوقف کنید اگر: درد جلوی شانه یا بازو، کشش روی زخم یا گزگز ایجاد شد.
خطاهای رایج: رهاکردن وزن ساعد، چرخاندن کف دست با مقاومت و بازکردن کامل اجباری خطاست.
نسخهٔ آسان‌تر: دامنه را کوتاه و حمایت دست چپ را بیشتر کنید.
🌱 ماه دوم؛ آغاز حرکت غیرفعالِ محافظت‌شده
در این برنامه، حرکت غیرفعال شانه معمولاً حدود هفتهٔ ششم و پس از آموزش و اجازهٔ شروع آغاز می‌شود؛ برای شروع زودتر، اجازهٔ اختصاصی همان بیمار لازم است. بازو را کمتر از ۹۰ درجه بالا ببرید و چرخش خارجی را کمتر از ۳۰ درجه نگه دارید؛ رسیدن به این عددها هدف نیست و فشار انتهایی مجاز نیست. حد کمترِ برنامهٔ شخصی یا عمل همراه مقدم است و پیشرفت دامنه با ارزیابی تیم درمان انجام می‌شود.
بالا آوردن غیرفعال در طاق‌باز با دست‌های درهم‌قفل (Protected Self-Assisted Supine Elevation)
با دست سالم، بازوی رها را در طاق‌باز کمتر از ۹۰ درجه بالا بیاورید. در نوبت‌های کوتاهِ برنامه تمرین کنید؛ اگر درد یا کشش جلوی شانه ایجاد شد یا حمایت از بازو ممکن نبود، تمرین را متوقف کنید.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
پیش از شروع: این تمرین، حرکت محافظت‌شدهٔ شانه را با هدایت دست سالم آموزش می‌دهد. در این برنامه حدود هفتهٔ ششم، مگر با اجازهٔ اختصاصی برای شروع زودتر، پس از آموزش و تأیید اجرای درست، طاق‌باز روی تخت ثابت بخوابید؛ انگشتان دو دست را بدون فشار جلوی شکم در هم قفل کنید و آرنج را کمی خم نگه دارید.
اجرای مرحله‌به‌مرحله:
- عضلات شانهٔ عمل‌شده را رها کنید و وزن بازو را با دست سالم بگیرید.
- با نیروی دست سالم، هر دو دست را آرام از جلوی شکم بالا بیاورید.
- پیش از درد، کشش یا رسیدن به حد کمترِ برنامه توقف کنید؛ بالا آوردن باید کمتر از ۹۰ درجه بماند.
- بدون مکث کششی، با دست سالم بازو را آهسته پایین بیاورید.
- بازوی عمل‌شده را کنار تنه روی بالش حمایت کنید.
نکته‌های اجرای تمرین: دست سالم بالا آوردن و پایین آوردن را هدایت می‌کند؛ اگر شانهٔ عمل‌شده برای حرکت زور می‌زند، متوقف شوید و روش را دوباره با درمانگر تمرین کنید. در فاز آغازین، بازو را کمتر از ۹۰ درجه بالا ببرید و برای رسیدن به این عدد فشار ندهید. حد کمترِ برنامهٔ شخصی مقدم است؛ افزایش دامنه فقط پس از ارزیابی تیم درمان انجام می‌شود. آرام نفس بکشید؛ شانه به گوش نزدیک نمی‌شود، کمر از تخت جدا نمی‌شود و بین تکرارها بازو حمایت می‌شود.
مقدار، تکرار و پیشرفت: از زمان مجازِ شروع همین حرکت، ۵ تکرار آرام، روزی ۳ نوبت انجام بدهید؛ مکث کششی نداشته باشید. بین نوبت‌ها بازو را حمایت کنید و استراحت کنید. برنامهٔ اختصاصی مقدم است؛ اگر درد همان شب، ورم روز بعد یا علائم دیگر بیشتر شد، مقدار را کم کنید. افزایش مقدار فقط پس از ارزیابی تیم درمان انجام می‌شود.
فوراً متوقف کنید اگر: درد یا کشش جلوی شانه ایجاد شد، یا دست سالم نتوانست وزن بازو را حمایت کند.
خطاهای رایج: بالا کشیدن فعال با شانه، فشار برای رسیدن به سقف زاویه و رهاکردن بازو هنگام پایین آوردن خطاست.
نسخهٔ آسان‌تر: دامنه را کوتاه‌تر کنید؛ اگر حمایت کامل ممکن نیست، تمرین را تا آموزش دوباره انجام ندهید.
آموزش سرخوردن محافظت‌شدهٔ ساعد روی میز (Initial Protected Table Slide)
با حرکت آرام تنه، ساعد حمایت‌شده را کمی روی میز بلغزانید. در نوبت‌های کوتاهِ برنامه تمرین کنید؛ اگر درد، گیرکردن یا کشش زخم ایجاد شد، تمرین را متوقف کنید.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
پیش از شروع: این روش، حرکت غیرفعال را با حمایت میز آموزش می‌دهد. حدود هفتهٔ ششم، مگر با اجازهٔ اختصاصی برای شروع زودتر، پس از آموزش و اجازهٔ همین حرکت، مقابل میز ثابت بنشینید و ساعد دست عمل‌شده را روی حوله بگذارید؛ میز باید وزن ساعد را حمایت کند.
اجرای مرحله‌به‌مرحله:
- شانهٔ عمل‌شده را رها کنید و ساعد را روی حوله نگه دارید.
- تنه را کمی جلو ببرید تا ساعد بدون هل‌دادن دست روی میز بلغزد.
- پیش از درد یا حد کمترِ برنامه توقف کنید؛ بالا آوردن شانه کمتر از ۹۰ درجه می‌ماند.
- با عقب‌آمدن آرام تنه، ساعد را به شروع برگردانید و استراحت کنید.
نکته‌های اجرای تمرین: حرکت از تنه می‌آید؛ دست عمل‌شده میز را هل نمی‌دهد و وزن بدن روی کف دست نمی‌افتد. در فاز آغازین، بازو را کمتر از ۹۰ درجه بالا ببرید و برای رسیدن به این عدد فشار ندهید. حد کمترِ برنامهٔ شخصی مقدم است؛ افزایش دامنه فقط پس از ارزیابی تیم درمان انجام می‌شود. آرام نفس بکشید؛ شانه به گوش نزدیک نمی‌شود و ساعد هنگام رفت و برگشت روی میز حمایت می‌شود.
مقدار، تکرار و پیشرفت: از زمان مجازِ شروع همین حرکت، ۵ تکرار آرام، روزی ۳ نوبت انجام بدهید؛ مکث کششی نداشته باشید. بین نوبت‌ها بازو را حمایت کنید و استراحت کنید. برنامهٔ اختصاصی مقدم است؛ اگر درد همان شب، ورم روز بعد یا علائم دیگر بیشتر شد، مقدار را کم کنید. افزایش مقدار فقط پس از ارزیابی تیم درمان انجام می‌شود.
فوراً متوقف کنید اگر: درد، گیرکردن شانه یا کشش زخم ایجاد شد.
خطاهای رایج: هل‌دادن فعال دست، تکیه‌دادن وزن بدن روی کف دست و فشار برای دامنهٔ بیشتر خطاست.
نسخهٔ آسان‌تر: صندلی را نزدیک‌تر کنید و جابه‌جایی تنه را کمتر کنید؛ اگر شانه رها نمی‌ماند، آموزش دوباره بگیرید.
آموزش چرخش خارجی غیرفعالِ محدود با عصا (Initial Protected Passive External Rotation)
دست سالم، ساعد دست عمل‌شده را با عصا کمتر از ۳۰ درجه رو به بیرون هدایت می‌کند. در نوبت‌های کوتاهِ برنامه تمرین کنید؛ اگر درد یا کشش جلوی شانه ایجاد شد یا آرنج از پهلو جدا شد، تمرین را متوقف کنید.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
پیش از شروع: این حرکت، چرخش محدود شانه را بدون کمک‌کردن عضلات همان شانه آموزش می‌دهد. حدود هفتهٔ ششم، مگر با اجازهٔ اختصاصی برای شروع زودتر، تنها پس از آموزش و اجازهٔ همین جهت حرکت، طاق‌باز بخوابید؛ آرنج دست عمل‌شده را روی حوله کنار تنه حمایت کنید و عصای سبک را با دو دست بگیرید. پس از ترمیم ساب‌اسکاپولاریس، بدون اجازهٔ اختصاصی این حرکت را انجام ندهید.
اجرای مرحله‌به‌مرحله:
- آرنج دست عمل‌شده را خم و روی حوله کنار پهلو ثابت نگه دارید.
- با دست سالم عصا را آرام هدایت کنید تا ساعد عمل‌شده کمی به بیرون برود.
- پیش از درد یا حد کمترِ برنامه توقف کنید؛ چرخش باید کمتر از ۳۰ درجه بماند.
- بدون کشش انتهایی، با دست سالم ساعد را به شروع برگردانید و شانه را رها کنید.
نکته‌های اجرای تمرین: دست سالم حرکت را می‌سازد و ساعد عمل‌شده رها می‌ماند؛ آرنج از پهلو جدا نمی‌شود. در فاز آغازین، چرخش خارجی کمتر از ۳۰ درجه است؛ این عدد هدف تمرین نیست. حد کمترِ نسخهٔ شخصی، به‌ویژه پس از ترمیم ساب‌اسکاپولاریس، مقدم است و افزایش دامنه به ارزیابی تیم درمان نیاز دارد. با تنفس آزاد و حرکت آهسته تمرین کنید و بین تکرارها ساعد را حمایت کنید.
مقدار، تکرار و پیشرفت: از زمان مجازِ شروع همین حرکت، ۵ تکرار آرام، روزی ۳ نوبت انجام بدهید؛ مکث کششی نداشته باشید. بین نوبت‌ها بازو را حمایت کنید و استراحت کنید. برنامهٔ اختصاصی مقدم است؛ اگر درد همان شب، ورم روز بعد یا علائم دیگر بیشتر شد، مقدار را کم کنید. افزایش مقدار فقط پس از ارزیابی تیم درمان انجام می‌شود.
فوراً متوقف کنید اگر: درد یا کشش جلوی شانه ایجاد شد، یا آرنج از پهلو جدا شد.
خطاهای رایج: فشار دست عمل‌شده، جداکردن آرنج از پهلو و چرخاندن ساعد تا انتهای دامنه خطاست.
نسخهٔ آسان‌تر: دامنه را کوتاه کنید؛ اگر اجازهٔ جهت حرکت یا حد شما روشن نیست، تا بررسی تیم درمان آن را انجام ندهید.
آموزش پاندول کوچک با بازوی رها (Initial Relaxed Pendulum)
با جابه‌جایی کوچک تنه، بازوی رها را آرام حرکت دهید. در نوبت‌های کوتاهِ برنامه تمرین کنید؛ اگر درد، کشش زخم یا انقباض فعال شانه ایجاد شد، تمرین را متوقف کنید.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
پیش از شروع: هدف این تمرین، یادگرفتن حرکت غیرفعال با جابه‌جایی تنه است. حدود هفتهٔ ششم، مگر با اجازهٔ اختصاصی برای شروع زودتر، پس از آموزش و اجازهٔ همین حرکت، با دست سالم به سطح محکم تکیه دهید و بازوی عمل‌شده را رها کنید؛ هیچ وزنه‌ای در دست نگیرید.
اجرای مرحله‌به‌مرحله:
- با تکیه بر دست سالم، تنه را کمی از لگن جلو بیاورید و تعادل را نگه دارید.
- بازوی عمل‌شده را رها کنید تا از شانه آویزان بماند.
- با جابه‌جایی بسیار کوچک تنه، حرکت کوتاهی در بازوی رها ایجاد کنید؛ با خود شانه تاب ندهید.
- تنه را متوقف کنید و پیش از استراحت، وزن ساعد را با دست سالم حمایت کنید.
نکته‌های اجرای تمرین: دامنه کوچک است و از حرکت تنه ایجاد می‌شود؛ شانهٔ عمل‌شده دایره نمی‌سازد و بازو پشت تنه نمی‌رود. با تنفس آزاد و بدون شتاب تمرین کنید؛ اگر شانه رها نمی‌ماند، متوقف شوید و روش را دوباره آموزش بگیرید.
مقدار، تکرار و پیشرفت: از زمان مجازِ شروع همین حرکت، ۵ تکرار آرام، روزی ۳ نوبت انجام بدهید؛ مکث کششی نداشته باشید. بین نوبت‌ها بازو را حمایت کنید و استراحت کنید. برنامهٔ اختصاصی مقدم است؛ اگر درد همان شب، ورم روز بعد یا علائم دیگر بیشتر شد، مقدار را کم کنید. افزایش مقدار فقط پس از ارزیابی تیم درمان انجام می‌شود. در پاندول، هر رفت‌وبرگشت کوچک تنه یک تکرار است.
فوراً متوقف کنید اگر: درد، کشش زخم یا انقباض فعال شانه ایجاد شد.
خطاهای رایج: تاب‌دادن فعال بازو، دایره‌های بزرگ و گرفتن وزنه در دست خطاست.
نسخهٔ آسان‌تر: جابه‌جایی تنه را کمتر کنید؛ اگر بازو رها نمی‌ماند، تا آموزش دوباره تمرین نکنید.
🏋️ ماه سوم؛ ادامهٔ حرکت غیرفعال و ورود تدریجی به حرکت کمک‌شده
حرکت غیرفعال را در حد تعیین‌شده ادامه دهید؛ افزایش دامنه فقط با ارزیابی تیم درمان است. حرکت کمک‌شده با مشارکت عضلات شانه معمولاً حدود هفتهٔ دهم و پس از اجازه آغاز می‌شود؛ حرکت فعالِ بدون کمک می‌تواند تا حدود هفتهٔ چهاردهم یا دیرتر عقب بیفتد.
سرخوردن ساعد روی سطح شیب‌دار (Seated Incline Table Slide)
ساعد را با تکیه بر سطح شیب‌دار ثابت بالا ببرید. در نوبت‌های کوتاه و در حد برنامه تمرین کنید؛ اگر درد، لغزش سطح یا حرکت ناگهانی بازو ایجاد شد، تمرین را قطع کنید.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
پیش از شروع: سرخوردن ساعد روی سطح شیب‌دار، ادامهٔ تمرین میز است و فقط پس از اجرای راحت آن و اجازهٔ حرکت کمک‌شده انجام می‌شود. روی صندلی محکم بنشینید و ساعد دست عمل‌شده را روی حوله و سطح شیب‌دار ثابت بگذارید؛ شیب و ارتفاع را فیزیوتراپیست تعیین می‌کند.
اجرای مرحله‌به‌مرحله:
- شانهٔ راست را رها کنید و کتف را آرام تنظیم کنید.
- تنه را آهسته جلو ببرید تا حوله روی شیب بالا برود.
- در نخستین کشش راحت یا سقف زاویهٔ برنامهٔ خود توقف کنید.
- بدون فشار کف دست یک مکث کوتاه داشته باشید.
- با عقب‌آمدن تنه، ساعد را آهسته به پایین شیب برگردانید.
نکته‌های اجرای تمرین: تنه آرام حرکت می‌کند و ساعد با تکیه بر سطح بالا می‌رود؛ شانه را به گوش نزدیک نکنید و کمر را گود نکنید. هنگام رفتن بازدم کنید، آهسته برگردید و بین تکرارها ساعد را رها کنید؛ دست نباید سطح را با زور هل دهد.
مقدار، تکرار و پیشرفت: مقدار مناسب برای هر فرد متفاوت است. در نوبت‌های کوتاه و بدون درد یا تغییر روش حرکت تمرین کنید؛ سپس تا آرام‌شدن عضلات استراحت کنید. تعداد و مقاومت از برنامهٔ شما می‌آید؛ با افزایش درد شبانه یا ورم فردا مقدار را کم کنید.
فوراً متوقف کنید اگر: درد، لغزش سطح یا حرکت ناگهانی بازو ایجاد شد.
خطاهای رایج: شیب زیاد از همان ابتدا، هل‌دادن سطح با کف دست، فشار برای رسیدن به شیب بالاتر و افزایش هم‌زمان شیب و تعداد.
نسخهٔ آسان‌تر: شیب را کم یا صفر کنید و به سرخوردن روی میز صاف برگردید، یا صندلی را به میز نزدیک‌تر کنید تا دامنه کوتاه‌تر شود.
ادامهٔ پاندول با جابه‌جایی تنه (Passive Pendulum)
بازوی رها را با جابه‌جایی کوچک تنه حرکت دهید. در نوبت‌های کوتاه و در حد برنامه تمرین کنید؛ اگر درد، کشش زخم یا انقباض فعال شانه ایجاد شد، تمرین را قطع کنید.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
پیش از شروع: این کارت برای ادامهٔ پاندولِ آموزش‌داده‌شده پس از شروع حرکت غیرفعال حدود هفتهٔ ششم یا زمان اختصاصی شماست؛ مرحلهٔ تازه اجازهٔ دامنهٔ بزرگ‌تر نمی‌دهد. با دست سالم به سطح محکم تکیه دهید و بازوی عمل‌شده را رها کنید؛ وزنه نگیرید.
اجرای مرحله‌به‌مرحله:
- عضلات شانه و آرنج راست را رها کنید.
- وزن تنه را چند سانتی‌متر جلو و عقب ببرید.
- اجازه دهید بازو بدون تلاش شما دنبال تنه حرکت کند.
- دامنه را کوچک نگه دارید و دایرهٔ بزرگ نسازید.
- برای پایان، تنه را آرام راست کنید و با دست چپ ساعد راست را بگیرید.
نکته‌های اجرای تمرین: دامنهٔ کوچک و راحت را حفظ کنید؛ بازو پشت تنه نمی‌رود و شانه خودش بازو را تاب نمی‌دهد. با تنفس آزاد تنه را آرام جابه‌جا کنید و بین نوبت‌ها ساعد را حمایت کنید؛ اگر کنترلِ رها نگه‌داشتن بازو از دست رفت، تمرین را قطع کنید.
مقدار، تکرار و پیشرفت: در نوبت‌های کوتاه، حرکت را آرام و بدون درد یا تغییر روش انجام بدهید؛ سپس تا آرام‌شدن عضلات استراحت کنید و بازو را حمایت کنید. تعداد تکرار هر نوبت از برنامهٔ اختصاصی شما می‌آید؛ برای این حرکت از وزنه، کش یا مقاومت استفاده نکنید. اگر درد شبانه یا ورم روز بعد بیشتر شد، مقدار را کم کنید و افزایش دوباره را به ارزیابی تیم درمان بسپارید.
فوراً متوقف کنید اگر: درد، کشش زخم یا انقباض فعال شانه ایجاد شد.
خطاهای رایج: دایره‌کشیدن با عضله، گرفتن وزنه و خم‌شدن بدون تکیه خطاست.
نسخهٔ آسان‌تر: دامنه را کمتر کنید یا تا جلسهٔ بعد فیزیوتراپی صبر کنید.
سرخوردن ساعد روی میز (Supported Table Slide)
ساعد را با کمک حرکت تنه روی میز بلغزانید. در نوبت‌های کوتاه و در حد برنامه تمرین کنید؛ اگر درد، گیرکردن شانه یا کشش زخم ایجاد شد، تمرین را قطع کنید.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
پیش از شروع: این کارت برای ادامهٔ سرخوردن غیرفعال پس از شروع و آموزش برنامهٔ محافظتی است. مقابل میز ثابت بنشینید و ساعد را روی حوله حمایت کنید؛ دامنه را فقط پس از ارزیابی تیم درمان بیشتر کنید.
اجرای مرحله‌به‌مرحله:
- شانه را رها کنید.
- تنه را آهسته جلو ببرید تا حوله بلغزد.
- در نخستین کشش راحت یا سقف برنامه توقف کنید.
- بدون فشار کف دست یک مکث کوتاه داشته باشید.
- با عقب‌آمدن تنه به شروع برگردید.
نکته‌های اجرای تمرین: ساعد با جابه‌جایی تنه می‌لغزد؛ دست عمل‌شده میز را هل نمی‌دهد و شانه به گوش نزدیک نمی‌شود. تا تعیین حد تازه، بالا آوردن کمتر از ۹۰ درجه یا حد کمترِ برنامهٔ شخصی می‌ماند؛ با تنفس آزاد آرام برگردید و بین تکرارها ساعد را حمایت کنید.
مقدار، تکرار و پیشرفت: در نوبت‌های کوتاه، حرکت را آرام و بدون درد یا تغییر روش انجام بدهید؛ سپس تا آرام‌شدن عضلات استراحت کنید و بازو را حمایت کنید. تعداد تکرار هر نوبت از برنامهٔ اختصاصی شما می‌آید؛ برای این حرکت از وزنه، کش یا مقاومت استفاده نکنید. اگر درد شبانه یا ورم روز بعد بیشتر شد، مقدار را کم کنید و افزایش دوباره را به ارزیابی تیم درمان بسپارید.
فوراً متوقف کنید اگر: درد، گیرکردن شانه یا کشش زخم ایجاد شد.
خطاهای رایج: فشار فعال دست و فشار برای رسیدن به انتهای دامنه خطاست.
نسخهٔ آسان‌تر: صندلی را به میز نزدیک و دامنه را کوتاه کنید.
چرخش خارجی غیرفعال با عصا (Passive External Rotation with Dowel)
با دست سالم، ساعد دست عمل‌شده را به‌آرامی رو به بیرون ببرید. در نوبت‌های کوتاه و در حد برنامه تمرین کنید؛ اگر درد یا کشش جلوی شانه ایجاد شد، یا آرنج از پهلو جدا شد، تمرین را قطع کنید.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
پیش از شروع: این کارت برای ادامهٔ چرخش غیرفعالِ آموزش‌داده‌شده است. با اجازهٔ ادامهٔ همین جهت حرکت، طاق‌باز بخوابید، آرنج را روی حوله کنار تنه حمایت کنید و عصای سبک را بگیرید؛ پس از ترمیم ساب‌اسکاپولاریس، اجازه و حد اختصاصی مقدم است.
اجرای مرحله‌به‌مرحله:
- آرنج راست را روی حوله ثابت کنید.
- با دست چپ عصا را آرام هدایت کنید.
- ساعد راست فقط تا سقف نوشته‌شده به بیرون برود.
- کشش انتهایی ایجاد نکنید.
- با کنترل دست چپ به شروع برگردید.
نکته‌های اجرای تمرین: دست سالم عصا را حرکت می‌دهد و شانهٔ عمل‌شده رها می‌ماند؛ آرنج از پهلو جدا نمی‌شود. تا تعیین حد تازه با ارزیابی تیم درمان، چرخش کمتر از ۳۰ درجه یا حد کمترِ برنامهٔ شخصی است؛ بدون فشار انتهایی و با تنفس آزاد آرام برگردید و ساعد را رها کنید.
مقدار، تکرار و پیشرفت: در نوبت‌های کوتاه، حرکت را آرام و بدون درد یا تغییر روش انجام بدهید؛ سپس تا آرام‌شدن عضلات استراحت کنید و بازو را حمایت کنید. تعداد تکرار هر نوبت از برنامهٔ اختصاصی شما می‌آید؛ برای این حرکت از وزنه، کش یا مقاومت استفاده نکنید. اگر درد شبانه یا ورم روز بعد بیشتر شد، مقدار را کم کنید و افزایش دوباره را به ارزیابی تیم درمان بسپارید.
فوراً متوقف کنید اگر: درد یا کشش جلوی شانه ایجاد شد، یا آرنج از پهلو جدا شد.
خطاهای رایج: جداشدن آرنج، فشار دست راست و عبور از سقف زاویه.
نسخهٔ آسان‌تر: دامنه را نصف یا تمرین را تا بررسی فیزیوتراپیست حذف کنید؛ به‌ویژه اگر ساب‌اسکاپولاریس ترمیم شده است.
ادامهٔ بالا آوردن حمایتی با دست سالم در طاق‌باز (Self-Assisted Forward Elevation)
دست سالم، وزن بازوی عمل‌شده را هنگام بالاآوردن می‌گیرد. در نوبت‌های کوتاه و در حد برنامه تمرین کنید؛ اگر درد یا کشش جلوی شانه ایجاد شد، یا دست سالم نتوانست بازو را حمایت کند، تمرین را قطع کنید.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
پیش از شروع: این کارت برای ادامهٔ بالا آوردن غیرفعال پس از آموزش آغازین و بازبینی روش اجراست؛ به عصا نیاز ندارد. طاق‌باز بخوابید و دست سالم را زیر ساعد یا مچ دست عمل‌شده بگذارید تا وزن بازو را بگیرد؛ افزایش دامنه فقط پس از ارزیابی تیم درمان انجام می‌شود.
اجرای مرحله‌به‌مرحله:
- شانهٔ عمل‌شده را رها کنید و وزن بازو را با دست سالم بگیرید.
- بازو را با نیروی دست سالم آرام بالا بیاورید.
- پیش از درد یا حد مجاز توقف کنید؛ تا ارزیابی تازه، حد آغازین همچنان برقرار است.
- بدون فشار مکث کوتاهی داشته باشید.
- با دست سالم بازو را آهسته پایین بیاورید و کنار تنه روی بالش حمایت کنید.
نکته‌های اجرای تمرین: دست سالم وزن بازو و حرکت رفت و برگشت را هدایت می‌کند؛ شانهٔ عمل‌شده، کمر و تنه برای بالا بردن زور نمی‌زنند. تا تعیین حد تازه، بالا آوردن کمتر از ۹۰ درجه یا حد کمترِ برنامهٔ شخصی می‌ماند؛ با تنفس آزاد آرام پایین بیاورید و بین تکرارها بازو را حمایت کنید.
مقدار، تکرار و پیشرفت: در نوبت‌های کوتاه، حرکت را آرام و بدون درد یا تغییر روش انجام بدهید؛ سپس تا آرام‌شدن عضلات استراحت کنید و بازو را حمایت کنید. تعداد تکرار هر نوبت از برنامهٔ اختصاصی شما می‌آید؛ برای این حرکت از وزنه، کش یا مقاومت استفاده نکنید. اگر درد شبانه یا ورم روز بعد بیشتر شد، مقدار را کم کنید و افزایش دوباره را به ارزیابی تیم درمان بسپارید.
فوراً متوقف کنید اگر: درد یا کشش جلوی شانه ایجاد شد، یا دست سالم نتوانست بازو را حمایت کند.
خطاهای رایج: کمک‌کردن فعال با شانهٔ عمل‌شده، افزایش دامنه بدون ارزیابی و رهاکردن ناگهانی بازو خطاست.
نسخهٔ آسان‌تر: دامنه را کوتاه کنید؛ اگر دست سالم وزن بازو را نمی‌گیرد، تمرین را تا آموزش دوباره انجام ندهید.
بالاآوردن کمک‌شده در طاق‌باز با عصا (Supine Assisted Elevation)
بازو را با عصا و کمک دست سالم بالا بیاورید. در نوبت‌های کوتاه و در حد برنامه تمرین کنید؛ اگر درد، گیرکردن یا افت کنترل بازو ایجاد شد، تمرین را قطع کنید.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
پیش از شروع: این کارت برای زمانی است که شانهٔ عمل‌شده هم در بالا آوردن مشارکت می‌کند و دست سالم با عصا کمک می‌دهد. در این برنامه، حدود هفتهٔ دهم یا دیرتر و فقط پس از اجازهٔ حرکت کمک‌شده، طاق‌باز روی تخت ثابت بخوابید و عصای سبک را با دو دست بگیرید.
اجرای مرحله‌به‌مرحله:
- دست چپ کنترل عصا را بگیرد.
- عصا و بازوی راست را آرام رو به سقف ببرید.
- پیش از درد یا سقف زاویه توقف کنید.
- مکث کوتاه و بدون فشار داشته باشید.
- با دست چپ، بازو را آرام پایین بیاورید.
نکته‌های اجرای تمرین: دست سالم به هدایت عصا کمک می‌کند و مشارکت شانهٔ عمل‌شده فقط در حد اجازهٔ همین مرحله است؛ این حرکت با بالاآوردن غیرفعال یکی نیست. آرام، با تنفس آزاد و تا سقف برنامه حرکت کنید؛ کمر روی تخت می‌ماند و بین تکرارها بازو حمایت می‌شود.
مقدار، تکرار و پیشرفت: مقدار مناسب برای هر فرد متفاوت است. در نوبت‌های کوتاه و بدون درد یا تغییر روش حرکت تمرین کنید؛ سپس تا آرام‌شدن عضلات استراحت کنید. تعداد و مقاومت از برنامهٔ شما می‌آید؛ با افزایش درد شبانه یا ورم فردا مقدار را کم کنید.
فوراً متوقف کنید اگر: درد، گیرکردن یا افت کنترل بازو ایجاد شد.
خطاهای رایج: فشار دست راست، قوس کمر و فشار برای رسیدن به انتهای دامنه.
نسخهٔ آسان‌تر: به سرخوردن ساعد روی میز برگردید یا دامنه را کوتاه کنید.
🎯 پس از ماه سوم؛ حرکت فعال، تقویت و بازگشت به فعالیت
در برنامهٔ بزرگ و پرخطر، حرکت فعال می‌تواند حدود هفتهٔ چهاردهم یا دیرتر و پس از اجازهٔ جراح و کنترل مناسب شروع شود. فشار بدون حرکت مفصل (ایزومتریک) معمولاً در هفتهٔ چهاردهم تا هجدهم و تمرین مقاومتی در هفتهٔ هجدهم تا بیست‌ودوم، پس از معیارهای همان برنامه و اجازهٔ تقویت آغاز می‌شوند؛ این بازه‌ها مجوز خودکار نیستند.
بالاآوردن بازو در حالت خوابیده به پهلو تا ۹۰ درجه (Sidelying Elevation to 90°)
روی پهلوی سالم، بازو را تا ارتفاع مجاز بالا ببرید. در نوبت‌های کوتاه و در حد برنامه تمرین کنید؛ اگر درد ایجاد شد، تنه را چرخاندید، شانه را بالا انداختید یا کنترل پایین‌آوردن بازو از دست رفت، تمرین را قطع کنید.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
پیش از شروع: این حرکت، بالاآوردن فعال بازو در حالت پهلو را تمرین می‌دهد و در این راهنما پس از سه ماه قرار گرفته است. فقط پس از اجازهٔ صریح حرکت فعال، روی پهلوی سالم روی تخت ثابت بخوابید؛ بازوی عمل‌شده آزاد حرکت می‌کند و دست سالم در بالاآوردن آن کمک نمی‌کند. برنامهٔ شخصی می‌تواند زمان شروع متفاوتی داشته باشد. در این برنامه، حرکت فعال معمولاً حدود هفتهٔ چهاردهم یا دیرتر و با اجازهٔ همان حرکت آغاز می‌شود.
اجرای مرحله‌به‌مرحله:
- بالش را طوری تنظیم کنید که گردن راست بماند.
- بازوی راست را با کمترین نیرو از روی پهلو بلند کنید و به سمت سقف بیاورید.
- در ۹۰ درجه، یعنی وقتی بازو عمود بر تنه شد، متوقف شوید.
- کوتاه مکث کنید.
- بازو را آهسته و کنترل‌شده روی پهلو برگردانید؛ نگذارید بیفتد.
نکته‌های اجرای تمرین: بازو از ارتفاع شانه یا سقف کمترِ برنامه بالاتر نمی‌رود و تنه به عقب نمی‌چرخد. با تنفس آزاد آهسته بالا و پایین بروید؛ اگر پیش از رسیدن به سقف، درد احساس کردید یا تنه را چرخاندید یا شانه را بالا انداختید، همان‌جا برگردید و بین تکرارها استراحت کنید.
مقدار، تکرار و پیشرفت: مقدار مناسب برای هر فرد متفاوت است. در نوبت‌های کوتاه و بدون درد یا تغییر روش حرکت تمرین کنید؛ سپس تا آرام‌شدن عضلات استراحت کنید. تعداد و مقاومت از برنامهٔ شما می‌آید؛ با افزایش درد شبانه یا ورم فردا مقدار را کم کنید.
فوراً متوقف کنید اگر: درد ایجاد شد، تنه را چرخاندید، شانه را بالا انداختید یا کنترل پایین‌آوردن بازو از دست رفت.
خطاهای رایج: چرخاندن تنه به عقب برای گرفتن دامنهٔ بیشتر، عبور از ۹۰ درجه و انداختن بازو در پایین‌آمدن.
نسخهٔ آسان‌تر: دامنه را نصف کنید یا به سرخوردن ساعد روی میز برگردید.
نشر جانبی و بالاآوردن از جلو در حالت ایستاده، بدون وزنه (Standing Active Abduction & Forward Elevation)
بازو را بدون وزنه از کنار و از جلو بالا بیاورید. در نوبت‌های کوتاه و در حد برنامه تمرین کنید؛ اگر درد یا گیرکردن شانه ایجاد شد، تنه را چرخاندید، شانه را بالا انداختید یا کنترل حرکت از دست رفت، تمرین را قطع کنید.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
پیش از شروع: این حرکت، بالاآوردن بازو از جلو و کنار را بدون وزنه تمرین می‌دهد. فقط پس از اجازهٔ حرکت فعال ایستاده، با درد اندک و کنترل مناسب کتف، روی زمین صاف بایستید؛ در ترمیم بزرگ یا وسیع، شروع می‌تواند حدود هفتهٔ چهاردهم یا دیرتر باشد. در ترمیم بزرگ یا وسیع، برای همین حرکت که بازو را از تنه دور می‌کند، اجازهٔ اختصاصی بگیرید؛ شروع دیگر حرکت‌های فعال، مجوز خودکار این تمرین نیست.
اجرای مرحله‌به‌مرحله:
- از حالت ایستادهٔ خنثی، کتف‌ها را آرام و بدون فشار به عقب تنظیم کنید.
- با شست رو به بالا یا کمی رو به جلو، بازوی راست را از کنار بالا ببرید.
- با اولین احساس درد، چرخاندن تنه یا بالاانداختن شانه و حداکثر در ۹۰ درجه توقف کنید؛ دست نباید بالاتر از شانه برود.
- بازو را آرام پایین بیاورید و یک لحظه در وضعیت خنثی مکث کنید.
- این بار با کف دست رو به داخل و شست رو به بالا، بازوی راست را مستقیم از جلو بالا ببرید.
- با اولین احساس درد، چرخاندن تنه یا بالاانداختن شانه و حداکثر در ۱۲۰ درجه توقف کنید؛ سپس دست را آهسته کنار بدن برگردانید.
نکته‌های اجرای تمرین: تا سقف برنامه حرکت کنید؛ حدهای این کارت برای بالاآوردن از کنار ۹۰ درجه و از جلو ۱۲۰ درجه‌اند و هدف اجباری نیستند. آرام حرکت کنید، بازدم داشته باشید و بین تکرارها استراحت کنید؛ تنه صاف می‌ماند و شانه بالا نمی‌افتد. این حدها سقف آموزشی همین کارت‌اند؛ دامنهٔ کمترِ برنامهٔ شخصی را رعایت کنید.
مقدار، تکرار و پیشرفت: مقدار مناسب برای هر فرد متفاوت است. در نوبت‌های کوتاه و بدون درد یا تغییر روش حرکت تمرین کنید؛ سپس تا آرام‌شدن عضلات استراحت کنید. تعداد و مقاومت از برنامهٔ شما می‌آید؛ با افزایش درد شبانه یا ورم فردا مقدار را کم کنید.
فوراً متوقف کنید اگر: درد یا گیرکردن شانه ایجاد شد، تنه را چرخاندید، شانه را بالا انداختید یا کنترل حرکت از دست رفت.
خطاهای رایج: قوس‌دادن کمر، تاب‌دادن دست، چرخاندن شست به پایین و عبور از سقف زاویه خطاست.
نسخهٔ آسان‌تر: ابتدا زاویه را کمتر کنید یا به تمرین دیواری/طاق‌باز برگردید.
فشار ملایم بدون حرکت برای چرخش خارجی کنار بدن (Submaximal External Rotation Isometric)
بدون حرکت مفصل، فشار ملایمی رو به بیرون وارد کنید. در نوبت‌های کوتاه و در حد برنامه تمرین کنید؛ اگر درد یا حرکت ساعد و تنه ایجاد شد، تمرین را قطع کنید.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
پیش از شروع: این تمرین، فشار ملایم رو به بیرون را بدون حرکت مفصل ایجاد می‌کند. در این برنامه، معمولاً در هفتهٔ چهاردهم تا هجدهم و فقط پس از اجازهٔ مکتوب تقویت، روی صندلی بنشینید و آرنج دست عمل‌شده را با حوله کنار پهلو نگه دارید؛ سطح مقاوم باید ثابت باشد.
اجرای مرحله‌به‌مرحله:
- آرنج دست عمل‌شده را با حوله کنار پهلو حمایت کنید.
- پشت مچ را به سطح ثابت کنار خود بگذارید، به‌گونه‌ای که ساعد به بیرون حرکت نکند.
- با فشار ملایم تلاش کنید ساعد را به بیرون ببرید؛ سطح ثابت مانع حرکت می‌شود.
- با تنفس آزاد کوتاه فشار را نگه دارید.
- فشار را آرام بردارید و پیش از تکرار بعدی عضلات را رها کنید.
نکته‌های اجرای تمرین: ساعد به سطح ثابت فشار ملایم می‌دهد، اما حرکت نمی‌کند؛ آرنج از پهلو جدا نمی‌شود و تنه نمی‌چرخد. هنگام فشار بازدم کنید و پس از هر تکرار عضلات را کاملاً رها کنید؛ فشار حداکثری مجاز نیست.
مقدار، تکرار و پیشرفت: مقدار مناسب برای هر فرد متفاوت است. در نوبت‌های کوتاه و بدون درد یا تغییر روش حرکت تمرین کنید؛ سپس تا آرام‌شدن عضلات استراحت کنید. تعداد و مقاومت از برنامهٔ شما می‌آید؛ با افزایش درد شبانه یا ورم فردا مقدار را کم کنید.
فوراً متوقف کنید اگر: درد یا حرکت ساعد و تنه ایجاد شد.
خطاهای رایج: فشار حداکثری، حبس نفس، جداشدن آرنج از پهلو و چرخاندن تنه به‌جای فشار ساعد.
نسخهٔ آسان‌تر: فشار را نصف کنید یا تمرین را تا بررسی فیزیوتراپیست کنار بگذارید.
فشار ملایم بدون حرکت برای چرخش داخلی کنار بدن (Submaximal Internal Rotation Isometric)
بدون حرکت مفصل، فشار ملایمی رو به داخل وارد کنید. در نوبت‌های کوتاه و در حد برنامه تمرین کنید؛ اگر درد در ناحیهٔ شانه یا حرکت مفصل ایجاد شد، تمرین را قطع کنید.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
پیش از شروع: این تمرین، فشار ملایم رو به داخل را بدون حرکت مفصل ایجاد می‌کند. در این برنامه، معمولاً در هفتهٔ چهاردهم تا هجدهم و پس از اجازهٔ مکتوب همین تقویت، آرنج را با حوله کنار پهلو حمایت کنید و دست سالم را سمت داخلی مچ بگذارید؛ پس از ترمیم ساب‌اسکاپولاریس، اجازهٔ جداگانهٔ جراح لازم است.
اجرای مرحله‌به‌مرحله:
- آرنج دست عمل‌شده را کنار پهلو حمایت کنید.
- دست سالم را در سمت داخلی مچ دست عمل‌شده قرار دهید.
- با دست عمل‌شده فشار ملایمی رو به شکم بدهید و با دست سالم مانع حرکت شوید.
- ساعد و تنه را ثابت نگه دارید و نفس را حبس نکنید.
- فشار را آهسته بردارید و عضلات را پیش از تکرار بعدی رها کنید.
نکته‌های اجرای تمرین: هیچ حرکت مفصلی دیده نمی‌شود و دست به پشت کمر نمی‌رود. هنگام فشار ملایم بازدم کنید، تنه را نچرخانید و پس از هر تکرار فشار را کاملاً بردارید؛ خستگی خفیف عضله باید با استراحت آرام شود.
مقدار، تکرار و پیشرفت: مقدار مناسب برای هر فرد متفاوت است. در نوبت‌های کوتاه و بدون درد یا تغییر روش حرکت تمرین کنید؛ سپس تا آرام‌شدن عضلات استراحت کنید. تعداد و مقاومت از برنامهٔ شما می‌آید؛ با افزایش درد شبانه یا ورم فردا مقدار را کم کنید.
فوراً متوقف کنید اگر: درد در ناحیهٔ شانه یا حرکت مفصل ایجاد شد.
خطاهای رایج: فشار زیاد، بردن دست به پشت کمر و جداشدن آرنج از پهلو.
نسخهٔ آسان‌تر: فشار را کمتر کنید یا تمرین را تا بررسی فیزیوتراپیست کنار بگذارید.
چرخش خارجی با کش بسیار سبک کنار بدن (Light-Band External Rotation)
با کش بسیار سبک، ساعد را رو به بیرون بچرخانید. در نوبت‌های کوتاه و در حد برنامه تمرین کنید؛ اگر درد یا جداشدن آرنج از پهلو ایجاد شد، تمرین را قطع کنید.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
پیش از شروع: چرخش رو به بیرون با کش، مرحله‌ای از تقویت شانه است. پس از اجازهٔ رسمی تقویت، دامنهٔ فعال مناسب و بدون درد و کنترل کتف، کش بسیار سبک را به تکیه‌گاهی ثابت در سمت دست سالم وصل کنید؛ آرنج دست عمل‌شده با حوله کنار پهلو می‌ماند. در این برنامه، تمرین مقاومتی معمولاً در هفتهٔ هجدهم تا بیست‌ودوم و فقط با اجازهٔ همان مرحله آغاز می‌شود.
اجرای مرحله‌به‌مرحله:
- کتف را آرام ثابت کنید.
- آرنج را روی حوله نگه دارید.
- ساعد راست را در دامنهٔ کوتاه به بیرون ببرید.
- یک مکث کوتاه و بدون حبس نفس داشته باشید.
- بازگشت کش را آهسته کنترل کنید.
نکته‌های اجرای تمرین: ساعد فقط در دامنهٔ کوتاه برنامه به بیرون می‌رود؛ آرنج جدا نمی‌شود و تنه نمی‌چرخد. هنگام کشیدن بازدم کنید و کش را آهسته برگردانید؛ بین تکرارها فشار را بردارید تا عضله آرام شود.
مقدار، تکرار و پیشرفت: مقدار مناسب برای هر فرد متفاوت است. در نوبت‌های کوتاه و بدون درد یا تغییر روش حرکت تمرین کنید؛ سپس تا آرام‌شدن عضلات استراحت کنید. تعداد و مقاومت از برنامهٔ شما می‌آید؛ با افزایش درد شبانه یا ورم فردا مقدار را کم کنید.
فوراً متوقف کنید اگر: درد یا جداشدن آرنج از پهلو ایجاد شد.
خطاهای رایج: کش سنگین، جداشدن آرنج و حرکت سریع خطاست.
نسخهٔ آسان‌تر: با حفظ اجازهٔ شروع تقویت، به فشار ملایم بدون حرکت برای چرخش خارجی یا حرکت بدون کش برگردید.
کشیدن کش در حالت نشسته (Resistance Band Seated Row)
با کش سبک، آرنج‌ها را فقط تا کنار تنه عقب ببرید. در نوبت‌های کوتاه و در حد برنامه تمرین کنید؛ اگر درد، لغزش تکیه‌گاه کش یا افت کنترل حرکت ایجاد شد، تمرین را قطع کنید.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
پیش از شروع: این حرکت، عضلات اطراف کتف را با کش تقویت می‌کند. پس از ورود رسمی به فاز تقویت و دامنهٔ فعال مناسب و بدون درد، روی صندلی ثابت بنشینید و کش سبک را به تکیه‌گاه محکم وصل کنید؛ پس از ترمیم ساب‌اسکاپولاریس یا ترس‌مینور، شروع نیازمند اجازهٔ همان برنامه است. در این برنامه، تمرین مقاومتی معمولاً در هفتهٔ هجدهم تا بیست‌ودوم و فقط با اجازهٔ همان مرحله آغاز می‌شود.
اجرای مرحله‌به‌مرحله:
- صاف بنشینید و کتف‌ها را آرام تنظیم کنید.
- آرنج‌ها را کنار بدن به عقب بکشید، طوری‌که کتف‌ها به هم نزدیک شوند.
- آرنج‌ها نباید از خط تنه عقب‌تر بروند.
- کوتاه و بدون حبس نفس مکث کنید.
- بازگشت کش را آهسته کنترل کنید و نگذارید دست را به جلو پرتاب کند.
نکته‌های اجرای تمرین: آرنج‌ها فقط تا کنار تنه عقب می‌روند؛ تنه تاب نمی‌خورد و شانه‌ها بالا نمی‌افتند. با بازدم آرام بکشید، کش را کنترل‌شده برگردانید و بین تکرارها استراحت کنید؛ احساس کار پشت کتف نباید به درد تیز تبدیل شود.
مقدار، تکرار و پیشرفت: مقدار مناسب برای هر فرد متفاوت است. در نوبت‌های کوتاه و بدون درد یا تغییر روش حرکت تمرین کنید؛ سپس تا آرام‌شدن عضلات استراحت کنید. تعداد و مقاومت از برنامهٔ شما می‌آید؛ با افزایش درد شبانه یا ورم فردا مقدار را کم کنید.
فوراً متوقف کنید اگر: درد، لغزش تکیه‌گاه کش یا افت کنترل حرکت ایجاد شد.
خطاهای رایج: کش سنگین، عقب‌بردن آرنج‌ها از خط تنه، تاب‌دادن تنه برای کشیدن و رهاکردن ناگهانی کش.
نسخهٔ آسان‌تر: به تنظیم رو به پایین کتف در حالت نشسته و بدون کش برگردید یا کش را سبک‌تر کنید.
تمرین T و Y برای کتف (Scapular T and Y)
در حالت خوابیده روی شکم، شکل‌های T و Y را بدون وزنه تمرین کنید. در نوبت‌های کوتاه و در حد برنامه تمرین کنید؛ اگر درد، بالاانداختن شانه یا بلندشدن سر و کمر ایجاد شد، تمرین را قطع کنید.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
پیش از شروع: این تمرین، کنترل کتف هنگام حرکت بازو در شکل‌های T و Y را تقویت می‌کند. پس از اجازهٔ فاز تقویت و دامنهٔ فعال کامل و بدون درد، روی شکم روی تخت ثابت بخوابید و پیشانی را حمایت کنید؛ ابتدا هیچ وزنه‌ای در دست ندارید. در این برنامه، تمرین مقاومتی معمولاً در هفتهٔ هجدهم تا بیست‌ودوم و فقط با اجازهٔ همان مرحله آغاز می‌شود.
اجرای مرحله‌به‌مرحله:
- کتف‌ها را آرام تنظیم کنید.
- T: هر دو بازو را از پهلو، هم‌راستا با شانه‌ها، تا سطح تخت بالا بیاورید و شست‌ها رو به بالا باشد.
- کوتاه مکث کنید و آهسته پایین بیاورید.
- Y: بازوها را مورب رو به بالا، حدود زاویهٔ حرف Y، باز کنید و باز هم فقط تا سطح تخت بالا ببرید.
- آهسته پایین بیاورید و بین دو حرف چند نفس استراحت کنید.
نکته‌های اجرای تمرین: بازوها بالاتر از سطح تخت نمی‌روند و سر و کمر بلند نمی‌شوند. با تنفس آزاد آرام حرکت کنید و آهسته برگردید؛ بین تکرارها عضلات را شل کنید و تنها تا جایی پیش بروید که کنترل حرکت حفظ شود.
مقدار، تکرار و پیشرفت: مقدار مناسب برای هر فرد متفاوت است. در نوبت‌های کوتاه و بدون درد یا تغییر روش حرکت تمرین کنید؛ سپس تا آرام‌شدن عضلات استراحت کنید. تعداد و مقاومت از برنامهٔ شما می‌آید؛ با افزایش درد شبانه یا ورم فردا مقدار را کم کنید.
فوراً متوقف کنید اگر: درد، بالاانداختن شانه یا بلندشدن سر و کمر ایجاد شد.
خطاهای رایج: بالا بردن بازوها بالاتر از سطح تخت، بلندکردن سر و گردن، قوس‌دادن کمر و اضافه‌کردن وزنه پیش از کامل‌شدن فرم.
نسخهٔ آسان‌تر: وزنه را بردارید، دامنه را کم کنید یا فقط T را انجام دهید و Y را بعداً اضافه کنید.
بالا رفتن انگشتان روی دیوار (Wall Climb)
با انگشت‌ها روی دیوار بالا بروید، بدون آنکه شانه بالا بیفتد. در نوبت‌های کوتاه و در حد برنامه تمرین کنید؛ اگر درد، گیرکردن یا بالاانداختن شانه ایجاد شد، تمرین را قطع کنید.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
پیش از شروع: بالارفتن انگشتان روی دیوار، بالاآوردن فعال بازو را با هدایت دیوار تمرین می‌دهد. فقط پس از اجازهٔ حرکت فعال ایستاده و کنترل خوب حرکت طاق‌باز، روبه‌روی دیوار بایستید و انگشتان دست عمل‌شده را روی آن قرار دهید؛ به وزنه نیاز ندارید و دیوار تمام بار شانه را برنمی‌دارد. در این برنامه، حرکت فعال ایستاده معمولاً حدود هفتهٔ چهاردهم یا دیرتر و با اجازهٔ همان حرکت آغاز می‌شود.
اجرای مرحله‌به‌مرحله:
- کتف را با همان تنظیم ملایم آماده کنید.
- انگشتان را مثل عنکبوت روی دیوار بالا ببرید و اجازه دهید بازو دنبالشان برود.
- اگر لازم شد یک قدم به دیوار نزدیک شوید تا آرنج بیش‌ازحد صاف نماند.
- در اولین درد، اولین بالاانداختن شانه، یا سقف زاویهٔ خودتان توقف کنید.
- انگشتان را به همان آرامی پایین بیاورید و بازو را کنار بدن رها کنید.
نکته‌های اجرای تمرین: با گام‌های کوچک انگشتان، دست را فقط تا سقف برنامه بالا ببرید؛ شانه به گوش نزدیک نمی‌شود و تنه عقب نمی‌رود. آرام نفس بکشید و برای پایین‌آوردن عجله نکنید؛ بین تکرارها بازو را حمایت کنید.
مقدار، تکرار و پیشرفت: مقدار مناسب برای هر فرد متفاوت است. در نوبت‌های کوتاه و بدون درد یا تغییر روش حرکت تمرین کنید؛ سپس تا آرام‌شدن عضلات استراحت کنید. تعداد و مقاومت از برنامهٔ شما می‌آید؛ با افزایش درد شبانه یا ورم فردا مقدار را کم کنید.
فوراً متوقف کنید اگر: درد، گیرکردن یا بالاانداختن شانه ایجاد شد.
خطاهای رایج: خم‌کردن تنه به سمت دیوار برای بالاتر‌رفتن دست، تکیه‌دادن وزن بدن به دست، و بالا رفتن سریع و پایین‌آمدن ناگهانی.
نسخهٔ آسان‌تر: کف دست را روی توپ نرم بگذارید و توپ را روی دیوار بغلتانید، یا به تمرین‌های طاق‌باز برگردید.
بالاآوردن فعال بازو در طاق‌باز (Supine Active Elevation)
در حالت طاق‌باز، بازو را با نیروی خود شانه بالا بیاورید. در نوبت‌های کوتاه و در حد برنامه تمرین کنید؛ اگر درد، گیرکردن، بالاانداختن شانه یا افت ناگهانی کنترل بازو ایجاد شد، تمرین را قطع کنید.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
پیش از شروع: این حرکت، بالاآوردن بازو با نیروی خود شانه را تمرین می‌دهد. پس از اجازهٔ صریح حرکت فعال و اجرای روان حرکت کمک‌شده، طاق‌باز روی تخت ثابت بخوابید؛ دست سالم کنار بدن می‌ماند و وزنه‌ای در دست ندارید. در این برنامه، حرکت فعال معمولاً حدود هفتهٔ چهاردهم یا دیرتر و با اجازهٔ همان حرکت آغاز می‌شود.
اجرای مرحله‌به‌مرحله:
- کتف راست را آرام روی تخت پایدار کنید.
- بازوی راست را با نیروی خودش رو به سقف ببرید.
- پیش از بالاانداختن شانه یا درد توقف کنید.
- مکث کوتاه داشته باشید.
- بازو را آهسته و بدون سقوط پایین بیاورید.
نکته‌های اجرای تمرین: دست عمل‌شده را تا سقف برنامه و پیش از درد یا بالاانداختن شانه بالا ببرید. با تنفس آزاد آهسته پایین بیاورید؛ کمر روی تخت می‌ماند و بین تکرارها بازو کنار بدن استراحت می‌کند.
مقدار، تکرار و پیشرفت: مقدار مناسب برای هر فرد متفاوت است. در نوبت‌های کوتاه و بدون درد یا تغییر روش حرکت تمرین کنید؛ سپس تا آرام‌شدن عضلات استراحت کنید. تعداد و مقاومت از برنامهٔ شما می‌آید؛ با افزایش درد شبانه یا ورم فردا مقدار را کم کنید.
فوراً متوقف کنید اگر: درد، گیرکردن، بالاانداختن شانه یا افت ناگهانی کنترل بازو ایجاد شد.
خطاهای رایج: کمک دست چپ، قوس کمر و حرکت شتابی.
نسخهٔ آسان‌تر: دامنه را کوتاه یا دوباره از عصا کمک بگیرید؛ تا کنترل کامل، تنه را شیب‌دار یا ایستاده نکنید.
بالاآوردن بازو در صفحهٔ کتف بدون وزنه (Standing Scaption)
بازو را بدون وزنه و کمی مایل به جلو بالا ببرید. در نوبت‌های کوتاه و در حد برنامه تمرین کنید؛ اگر درد یا بالاانداختن شانه ایجاد شد، تمرین را قطع کنید.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
پیش از شروع: این تمرین، بالاآوردن بازو را کمی مایل به جلو و در امتداد طبیعی کتف تمرین می‌دهد. پس از اجازهٔ حرکت فعال ایستاده و کنترل خوب تمرین طاق‌باز، روی زمین صاف بایستید و شست دست عمل‌شده را رو به بالا نگه دارید؛ وزنه لازم نیست. در این برنامه، حرکت فعال معمولاً حدود هفتهٔ چهاردهم یا دیرتر و با اجازهٔ همان حرکت آغاز می‌شود.
اجرای مرحله‌به‌مرحله:
- کتف را آرام تنظیم کنید.
- بازوی راست را کمی جلوتر از پهلو بالا ببرید.
- پیش از بالاانداختن شانه یا سقف دامنه توقف کنید.
- یک مکث کوتاه داشته باشید.
- بازو را آهسته پایین بیاورید.
نکته‌های اجرای تمرین: ابتدا زیر ارتفاع شانه و در سقف برنامه حرکت کنید؛ شانه به گوش نزدیک نمی‌شود و کمر گود نمی‌شود. هنگام بالاآوردن بازدم کنید و آهسته پایین بیاورید؛ بین تکرارها بازو را رها کنید و اگر کنترل افت کرد، دامنه را کم کنید.
مقدار، تکرار و پیشرفت: مقدار مناسب برای هر فرد متفاوت است. در نوبت‌های کوتاه و بدون درد یا تغییر روش حرکت تمرین کنید؛ سپس تا آرام‌شدن عضلات استراحت کنید. تعداد و مقاومت از برنامهٔ شما می‌آید؛ با افزایش درد شبانه یا ورم فردا مقدار را کم کنید.
فوراً متوقف کنید اگر: درد یا بالاانداختن شانه ایجاد شد.
خطاهای رایج: بالاانداختن شانه، قوس کمر و چرخاندن شست به پایین.
نسخهٔ آسان‌تر: به وضعیت طاق‌باز برگردید یا دامنه را کوتاه کنید.
🚗 رانندگی، کار و بازگشت به فعالیت
🚗 رانندگی
تا زمانی که اسلینگ دارید، داروی خواب‌آور مصرف می‌کنید یا کنترل فرمان و مانور ناگهانی برایتان دشوار است، رانندگی نکنید. بازگشت به رانندگی به اجازهٔ تیم درمان و توان کنترل ایمن خودرو نیاز دارد؛ یک تاریخ برای همه مناسب نیست.💼 بازگشت به کار
کار پشت‌میزی کوتاه با حمایت ساعد ممکن است زودتر قابل انجام باشد. حمل بار و کار بالای سر به بازگشت قدرت و کنترل حرکت نیاز دارد؛ وظایف و ساعت کار را با تیم درمان و محل کار خود هماهنگ کنید.🏊 ورزش و شنا
برای بازگشت به ورزش، دامنهٔ مناسب و بدون درد، قدرت، کنترل کتف و تحمل تمرین مرحله‌ای لازم است. شنا، ورزش پرتابی و وزنه را از مراحل ساده و پس از اجازهٔ مربوط شروع کنید؛ خستگی نباید کیفیت حرکت را پایین بیاورد.❤️ رابطهٔ جنسی
زمان ثابت و یکسانی برای همه وجود ندارد. وقتی درد قابل‌کنترل است، وضعیت راحتی انتخاب کنید که بازوی عمل‌شده حمایت شود و هیچ وزن یا کششی روی آن نیفتد؛ محدودیت اسلینگ و حرکت همچنان پابرجاست.🕌 نماز و فعالیت‌های روی زمین
تا وقتی تکیه‌دادن یا وزن‌گذاشتن روی دست ممنوع است، برای پایین‌رفتن یا بلندشدن از زمین از دست عمل‌شده کمک نگیرید. می‌توانید نماز را در حالت نشسته و بدون فشار به شانه انجام دهید؛ برای رعایت حکم شرعیِ وضعیت خود از مرجع مورد اعتماد راهنمایی بگیرید.
❓ پرسش‌های متداول
۱) اسلینگ را چند هفته و چه زمان‌هایی بپوشم؟
در برنامه‌های محافظتی ممکن است تا حدود شش هفته شب و روز استفاده شود و سپس تدریجی کنار گذاشته شود. نوع ترمیم و دستور شما زمان دقیق را تعیین می‌کند؛ کم‌شدن درد دلیل کنارگذاشتن زودتر آن نیست.
۲) چه زمانی می‌توانم روی شانهٔ عمل‌شده بخوابم؟
در دورهٔ حفاظت روی شانهٔ عمل‌شده نخوابید. طاق‌باز یا نیمه‌نشسته باشید و ساعد را روی بالش حمایت کنید؛ خوابیدن روی آن سمت را پس از اجازه و وقتی فشار مستقیم درد ایجاد نمی‌کند امتحان کنید.
۳) پانسمان پورت‌ها را چه زمانی عوض کنم؟
اگر پانسمان ضدآب سالم دارید، تا ویزیت زخم در روزهای ۱۰ تا ۱۴ نگه می‌ماند؛ اگر خیس، کثیف یا شل شود زودتر عوض می‌شود. پانسمان معمولی یا برش اضافه می‌تواند زمان دیگری داشته باشد.
۴) دوش‌گرفتن از چه زمانی مجاز است؟
با پانسمان ضدآب سالم و پوشش اضافه، دوش کوتاه از روز دوم می‌تواند انجام شود؛ بازو را حمایت کنید و از همراه کمک بگیرید. برش اضافه، پانسمان متفاوت یا منع اختصاصی، برنامهٔ جداگانه می‌خواهد.
۵) افزایش درد پس از تمام‌شدن اثر بلوک طبیعی است؟
با برگشت حس ممکن است درد موقتاً بیشتر شود. دارو را مطابق نسخه مصرف کنید؛ برای درد مهارنشده یا رو به افزایش، طبق بخش علائم هشدار اقدام کنید.
۶) دست، مچ و آرنج را از چه زمانی حرکت دهم؟
انگشت‌ها و مچ معمولاً زودتر حرکت می‌کنند، اما باید حس کافی و حمایت ساعد داشته باشید. پس از ثابت‌کردن تاندون بایسپس، حرکت فعال آرنج و چرخاندن کف دست محدودیت جداگانه دارند.
۷) چگونه مطمئن شوم پاندول واقعاً غیرفعال است؟
بازوی عمل‌شده شل است و حرکت کوچک با جابه‌جایی تنه ایجاد می‌شود. اگر عضلات شانه را برای ساختن دایره سفت می‌کنید یا بازو را تاب می‌دهید، تمرین غیرفعال نیست.
۸) تفاوت حرکت غیرفعال، کمک‌شده و فعال چیست؟
در حرکت غیرفعال، بازوی عمل‌شده رهاست و نیروی حرکت را دست سالم، تنه یا درمانگر می‌دهد. اگر عضلات شانهٔ عمل‌شده هم کمک کنند، حرکت کمک‌شده است؛ در حرکت فعال، خود شانه بازو را بالا می‌برد. قفل‌بودن دست‌ها یا گرفتن عصا به‌تنهایی نوع حرکت را تعیین نمی‌کند و اجازهٔ یکی، مجوز دیگری نیست.
۹) فیزیوتراپی چه زمانی شروع می‌شود؟
آموزش اسلینگ و حمایت بازو می‌تواند زود شروع شود، اما در برنامهٔ بزرگ و پرخطر، حرکت غیرفعال شانه معمولاً حدود هفتهٔ ششم و پس از آموزش آغاز می‌شود؛ شروع زودتر تنها با اجازهٔ اختصاصی است. حرکت کمک‌شده، فعال و تقویت هرکدام مرحله و اجازهٔ جداگانه دارند.
۱۰) چرا برنامهٔ پارگی بزرگ کندتر است؟
در پارگی بزرگ یا ترمیم پرخطر، برنامهٔ محافظتی جداگانه لازم است و حرکت غیرفعال معمولاً حدود هفتهٔ ششم شروع می‌شود، مگر تیم درمان برای همان بیمار اجازهٔ زودتر بدهد. انتخاب برنامه را جراح انجام می‌دهد؛ کندتر بودن به‌تنهایی نشانهٔ ناموفق‌بودن عمل نیست.
۱۱) تنودز بایسپس چه محدودیتی برای آرنج دارد؟
این عمل، تاندون عضلهٔ جلوی بازو را به استخوان ثابت می‌کند. خم‌کردن فعال آرنج و چرخاندن کف دست به بالا می‌تواند به محل تثبیت نیرو بدهد؛ زمان حرکت فعال و مقاومت را از برنامهٔ همان ترمیم بخوانید.
۱۲) چرا پس از ترمیم ساب‌اسکاپولاریس چرخش خارجی محدود می‌شود؟
چرخش رو به بیرون می‌تواند تاندون جلوی شانه را بکشد. اگر این تاندون ترمیم شده، ممکن است سقف چرخش کمتر باشد یا شروع حرکت محدودیت بیشتری داشته باشد؛ حد نوشته‌شده در برنامهٔ خود را رعایت کنید.
۱۳) چه زمانی رانندگی ایمن است؟
وقتی اسلینگ را طبق برنامه کنار گذاشته‌اید، داروی خواب‌آور مصرف نمی‌کنید و می‌توانید بدون درد خودرو و مانور ناگهانی را کنترل کنید. اجازهٔ تیم درمان و مقررات مربوط به رانندگی را هم رعایت کنید.
۱۴) بازگشت به کار اداری و کار سنگین چه تفاوتی دارد؟
کار کوتاه پشت‌میزی با حمایت ساعد ممکن است زودتر قابل انجام باشد. کار سنگین یا بالای سر به قدرت، استقامت و کنترل حرکت بیشتری نیاز دارد؛ میزان فعالیت را تدریجی زیاد کنید.
۱۵) برای بازگشت به شنا، تنیس یا وزنه چه معیارهایی لازم است؟
فقط گذشت زمان کافی نیست. دامنهٔ مناسب و بدون درد، قدرت، کنترل حرکت و تحمل برنامهٔ مرحله‌ای لازم‌اند؛ شروع و افزایش هر ورزش باید با وضعیت شانه هماهنگ باشد.
۱۶) برای رابطهٔ جنسی چه محدودیتی دارم؟
وضعیتی انتخاب کنید که بازوی عمل‌شده حمایت شود و وزن بدن روی دست نیفتد. محدودیت حرکت و اسلینگ همچنان برقرار است؛ با درد یا کشش شانه وضعیت را تغییر دهید یا فعالیت را متوقف کنید.
۱۷) برای نماز و بلندشدن از زمین چه کنم؟
تا وقتی تکیه بر دست ممنوع است، برای پایین‌رفتن یا بلندشدن از دست عمل‌شده کمک نگیرید. نماز نشسته می‌تواند از فشار به شانه جلوگیری کند؛ حکم شرعی را متناسب با وضعیت خود از مرجع مورد اعتماد بپرسید.
✅ جمع‌بندی
در برنامهٔ پارگی بزرگ یا ترمیم پرخطر، از بازو محافظت کنید؛ حرکت غیرفعال معمولاً حدود هفتهٔ ششم و پس از آموزش شروع می‌شود، مگر اجازهٔ اختصاصی برای شروع زودتر داشته باشید. دامنه و مقدار تمرین با ارزیابی تیم درمان بیشتر می‌شود و کاهش درد یا گذشت زمان، مجوز حرکت فعال یا تقویت نیست.
اگر یکی از نشانه‌های نیازمند تماس همان روز را دیدید، همان روز با مطب تماس تلفنی بگیرید و منتظر نوبت آنلاین نمانید. برای پرسش‌های غیرفوری دربارهٔ برنامهٔ تمرین شانه یا کنارگذاشتن اسلینگ، با مطب دکتر جلیل عماد به شمارهٔ ۰۹۱۳۷۸۲۵۲۰۷ تماس بگیرید یا نوبت آنلاین رزرو کنید. در وضعیت اورژانسی منتظر پاسخ مطب نمانید و طبق بخش علائم هشدار اقدام کنید.
برای آشنایی با این جراحی، این صفحه را ببینید: آرتروسکوپی شانه.
این محتوا صرفاً برای آموزش عمومی تهیه شده و جایگزین معاینه، توصیهٔ پزشک معالج، برگهٔ ترخیص یا پروتکل اختصاصی جراح شما نیست. زمان‌بندی، دامنهٔ حرکت، تحمل وزن و مقدار تمرین با توجه به نوع عمل، اقدامات هم‌زمان و شرایط هر فرد متفاوت است. دارو، پانسمان یا برنامهٔ تمرینی خود را بدون هماهنگی با تیم درمان تغییر ندهید.
📚 منابع علمی
نمایش منابع
- American Academy of Orthopaedic Surgeons. Management of Rotator Cuff Injuries Clinical Practice Guideline. 2025.
- Thigpen CA et al. ASSET consensus statement on rehabilitation following arthroscopic rotator cuff repair. J Shoulder Elbow Surg. 2016. doi:10.1016/j.jse.2015.12.018. https://scholars.duke.edu/publication/1488364
- Mass General Brigham. Rehabilitation Protocol for Rotator Cuff Repair: Small to Medium Sized Tears. https://georgedyerortho.com/wp-content/uploads/2022/08/2022-rehabilitation-protocol-for-rotator-cuff-tear-small-to-medium-tear.pdf Clinician-hosted copy of the MGH protocol.
- Mass General Brigham. Rehabilitation Protocol for Rotator Cuff Repair: Large to Massive Tears. https://georgedyerortho.com/wp-content/uploads/2022/08/2022-rehabilitation-protocol-for-rotator-cuff-tear-large-to-massive-tear.pdf Clinician-hosted copy of the MGH protocol.
- Mass General Brigham. Rehabilitation Protocol for Biceps Tenodesis. https://georgedyerortho.com/wp-content/uploads/2022/08/2022-rehabilitation-protocol-for-biceps-tenodesis.pdf Clinician-hosted copy of the MGH protocol.
- Mass General Brigham. Rehabilitation Protocol for Subscapularis Repair. https://www.massgeneralbrigham.org/content/dam/unified-xwalk/pdf/patient-education/english/rehabilitation-protocol-for-subscapularis-repair.pdf
- University of Virginia. Post-operative Rehabilitation Protocol: Rotator Cuff Repair. https://med.virginia.edu/orthopaedic-surgery/wp-content/uploads/sites/242/2023/01/Rotator-Cuff-Repair.pdf
- Hasan SS et al. Change in Driving Performance Following Arthroscopic Shoulder Surgery. Int J Sports Med. 2016. doi:10.1055/s-0042-103156.
- Rotator Cuff Consensus Part III: Reverse Total Shoulder Arthroplasty, Revisions, Rehabilitation, and Follow-Up—An International Consensus Expert Statement. Arthroscopy. 2026. doi:10.1002/arj.70367. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42742935/
- Royal National Orthopaedic Hospital. A Patient’s Guide to Rotator Cuff Repair. https://www.rnoh.nhs.uk/patients-and-visitors/patient-information-guides/rotator-cuff-repair-patients-guide
- Cambridge University Hospitals. Rotator cuff repair. https://www.cuh.nhs.uk/patient-information/rotator-cuff-repair/
- MedlinePlus. Shoulder surgery - discharge. https://medlineplus.gov/ency/patientinstructions/000179.htm
- NHS. Pulmonary embolism. https://www.nhs.uk/conditions/pulmonary-embolism/
- NHS. Anaphylaxis. https://www.nhs.uk/conditions/anaphylaxis/
- MedlinePlus. Arterial embolism. https://medlineplus.gov/ency/article/001102.htm
- MedlinePlus. Oxycodone. https://medlineplus.gov/druginfo/meds/a682132.html
- U.S. Food and Drug Administration. Acetaminophen. https://www.fda.gov/drugs/safe-use-over-counter-pain-relievers-and-fever-reducers/acetaminophen
- Haunschild ED et al. Return to Work After Primary Rotator Cuff Repair: A Systematic Review and Meta-analysis. Am J Sports Med. 2021. https://www.briancolemd.com/wp-content/themes/ypo-theme/pdf/return-to-work-after-primary-rotator-cuff-repair.pdf
- U.S. Food and Drug Administration. Boxed Warning updated to improve safe use of benzodiazepine drug class. Drug Safety Communication, 23 September 2020.
- American Academy of Orthopaedic Surgeons OrthoInfo. Platelet-Rich Plasma (PRP). Patient information; first publication date unknown.
- Contribution of platelet-rich plasma to the surgical treatment of rotator cuff tear: An experimental study. Biomedical Reports. 2026;25(4):114. doi:10.3892/br.2026.2187. Electronic publication 11 August 2026; October issue.
- Oxford University Hospitals NHS Foundation Trust. Rotator cuff repair. December 2024. Page 24: clasped-hands assisted arm lift; technique reference only.
دکتر جلیل عماد
متخصص و جراح ارتوپدی، دارای بورد تخصصی جراحی استخوان و مفاصل؛ با سال‌ها تجربه در تعویض مفصل زانو و لگن، آسیب‌های ورزشی و آرتروسکوپی در اصفهان.
