جراحی شانه و آرنج
جراحیهای باز و آرتروسکوپی شانه: ترمیم پارگی روتاتور کاف و لبروم و درمان دررفتگی مکرر شانه، و آرتروسکوپی آرنج.
آسیبهای شانه چیست؟
شانه پرتحرکترین مفصل بدن است و همین آن را مستعد آسیب میکند: پارگی تاندونهای روتاتور کاف، دررفتگی و ناپایداریِ مکرر، یا گیرافتادگی تاندون. این مشکلات میتوانند سادهترین کارها مانند بالا بردن دست را دشوار کنند.
چرا ایجاد میشود؟ (به زبان ساده)
تاندونهای روتاتور کاف سرِ بازو را در کاسهٔ مفصل نگه میدارند؛ با فرسایش، استفادهٔ مکرر بالای سر یا یک آسیب، این تاندونها میتوانند پاره شوند. در ناپایداری نیز دررفتگیهای مکرر، بافتهای نگهدارندهٔ شانه را شل میکند.
علائم و نشانهها
درد شانه، بهویژه شبانه و هنگام خوابیدن روی آن
ضعف یا ناتوانی در بالا بردن دست
احساس لقبودن یا دررفتنِ شانه
محدودیت پیشرونده در حرکات بالای سر
گزینههای درمان — پلهبهپله
بسیاری از مشکلات شانه با درمان غیرجراحی بهبود مییابند؛ جراحی برای مواردی است که لازم باشد.
پلهٔ ۱ — فیزیوتراپی و اصلاح فعالیت
این روش چیست: تمرینهای هدفمندِ تقویت و دامنه و پرهیز از حرکات مهاجم.
چطور کمک میکند: عضلات اطراف شانه را تقویت و درد را کم میکند.
مناسب چه کسانی است: آسیبهای خفیف، گیرافتادگی و شانهٔ یخزده.
چه انتظاری داشته باشید: بهبود تدریجی طی چند هفته تا چند ماه.
پلهٔ ۲ — داروهای خوراکی
این روش چیست: مسکن و ضدالتهاب.
چطور کمک میکند: درد و التهاب را کنترل میکند تا فیزیوتراپی مؤثرتر شود.
مناسب چه کسانی است: درد متوسط آزاردهنده.
چه انتظاری داشته باشید: تسکین در دورهٔ مصرف، زیر نظر پزشک.
پلهٔ ۳ — تزریق
این روش چیست: تزریق ضدالتهاب در فضای زیرِ آکرومیون در موارد منتخب.
چطور کمک میکند: درد و التهاب گیرافتادگی را کم میکند.
مناسب چه کسانی است: وقتی علائم به فیزیوتراپی و دارو پاسخ کافی نداده.
چه انتظاری داشته باشید: تسکین برای چند هفته تا چند ماه.
پلهٔ ۴ — جراحیِ آرتروسکوپیک (جراحی)
این روش چیست: ترمیم تاندون پاره یا تثبیت شانهٔ ناپایدار با دوربین — در ادامهٔ همین صفحه بهتفصیل آمده است.
چطور کمک میکند: آسیب را ترمیم و حرکت بیدرد را بازمیگرداند.
مناسب چه کسانی است: پارگیهای قابلتوجه یا ناپایداری که به درمان غیرجراحی پاسخ نداده.
چه انتظاری داشته باشید: بازیابی تدریجی قدرت و دامنه با توانبخشی.
مراحل جراحی با دکتر جلیل عماد
ارزیابی و برنامهریزی: محل و اندازهٔ پارگی یا ناپایداری را بر اساس معاینه و تصویربرداری دقیق مشخص میکنم.
ورود آرتروسکوپیک: از چند برش کوچک، دوربین و ابزار ظریف وارد مفصل میشوند و داخل شانه با وضوح کامل دیده میشود.
ترمیم دقیق: تاندون پاره را با لنگرهای مخصوص به استخوان میدوزم یا لابروم و کپسول را برای تثبیت شانه ترمیم میکنم—با حداقل آسیب به بافت اطراف.
بررسی پایداری و بستن: دامنهٔ حرکت و استحکام ترمیم را آزمایش میکنم تا توانبخشی روی پایهای مطمئن آغاز شود.
نقشهٔ راه توانبخشی و مراقبتها
فاز اول: دو هفتهٔ اول (محافظت و بیحرکتی نسبی)
مراقبتها و رعایتهای مهم
در این مرحله از اسلینگ (آویز) طبق دستور استفاده کنید و از بالا بردن فعالِ دست و وزنهبرداری خودداری کنید تا ترمیم محکم شود. یخگذاری و خواب در حالت نیمهنشسته به کاهش درد کمک میکند. حرکتدادن آرنج، مچ و انگشتانِ همان دست مجاز و مفید است.
ورزشهای این فاز
حرکت آونگی (Pendulum)
هدف حرکت: حرکت ملایم و غیرفعال مفصل برای جلوگیری از خشکی.
روش انجام (قدمبهقدم): کمی به جلو خم شوید و دست عملشده را شل و آویزان رها کنید؛ با حرکت بدن، دست را مانند آونگ بهآرامی به صورت دایرههای کوچک بچرخانید؛ عضلهٔ شانه نباید فعالانه کار کند.
تکرار و زمانبندی: ۱ تا ۲ دقیقه، ۳ بار در روز.
هشدار ایمنی: دست را با عضلهٔ شانه بالا نیاورید؛ حرکت فقط از تنه ایجاد شود.
فشردن توپ و حرکت آرنج/مچ
هدف حرکت: حفظ گردش خون و قدرت دست و پیشگیری از خشکی آرنج.
روش انجام (قدمبهقدم): یک توپ نرم را در دست فشار دهید؛ سپس آرنج را بهآرامی خم و راست و مچ را در همهٔ جهات حرکت دهید.
تکرار و زمانبندی: ۱۰ بار از هر حرکت، چند نوبت در روز.
هشدار ایمنی: حین این تمرین، بازو را به بدن نزدیک نگه دارید و شانه را نچرخانید.
فاز دوم: هفتهٔ سوم و چهارم (دامنهٔ حرکتی غیرفعال/کمکی)
مراقبتها و رعایتهای مهم
طبق دستور، استفاده از اسلینگ کم میشود. حرکات این هفتهها باید «کمکی» باشند—یعنی با کمک دست سالم یا یک چوب انجام شوند، نه با نیروی عضلهٔ شانهٔ عملشده. کارهای سبکِ زیر سطح شانه مجاز است.
ورزشهای این فاز
بالا آوردن کمکیِ دست با چوب
هدف حرکت: افزایش دامنهٔ حرکت رو به جلو بدون فعالشدن تاندون ترمیمشده.
روش انجام (قدمبهقدم): به پشت دراز بکشید و یک چوب را با هر دو دست بگیرید؛ با نیروی دست سالم، دست عملشده را بهآرامی رو به بالا (بالای سر) ببرید، چند ثانیه نگه دارید و پایین بیاورید.
تکرار و زمانبندی: ۱۰ بار، ۲ تا ۳ نوبت.
هشدار ایمنی: در محدودهٔ بدون درد بمانید؛ شانهٔ عملشده نباید خودش کار کند.
جمعکردن کتفها (Scapular Setting)
هدف حرکت: فعالسازی عضلات تثبیتکنندهٔ کتف.
روش انجام (قدمبهقدم): بنشینید یا بایستید؛ کتفها را بهآرامی به سمت پایین و عقب جمع کنید (انگار میخواهید آنها را در جیب پشتی بگذارید)، ۵ ثانیه نگه دارید.
تکرار و زمانبندی: ۱۰ بار، ۳ نوبت در روز.
هشدار ایمنی: شانهها را بالا نکشید؛ حرکت باید نرم و بدون درد باشد.
فاز سوم: ماه دوم (حرکت فعال و شروع تقویت سبک)
مراقبتها و رعایتهای مهم
اکنون با تأیید من، حرکت فعالِ دست را آغاز میکنید و استفادهٔ روزمرهٔ سبک افزایش مییابد. هنوز از بلندکردن اجسام سنگین و حرکات ناگهانی بالای سر بپرهیزید.
ورزشهای این فاز
راهرفتن انگشتان روی دیوار (Wall Walk)
هدف حرکت: بازیافتن دامنهٔ حرکت فعال رو به جلو و بغل.
روش انجام (قدمبهقدم): روبهروی دیوار بایستید؛ انگشتان دست عملشده را روی دیوار بگذارید و مانند راهرفتن، آرامآرام بالا ببرید تا حدی که راحت هستید، سپس پایین بیاورید.
تکرار و زمانبندی: ۱۰ بار، ۲ نوبت در روز.
هشدار ایمنی: از شانه بالا انداختن یا قوسدادن کمر برای جبران بپرهیزید.
چرخش خارجی کمکی
هدف حرکت: بازیافتن چرخش بیرونی شانه.
روش انجام (قدمبهقدم): آرنج را به پهلو و خم ۹۰ درجه نگه دارید؛ با کمک یک چوب یا دست سالم، ساعد را بهآرامی به سمت بیرون بچرخانید، چند ثانیه نگه دارید.
تکرار و زمانبندی: ۱۰ بار، ۲ نوبت.
هشدار ایمنی: آرنج را به بدن چسبیده نگه دارید؛ در محدودهٔ بدون درد بمانید.
فاز چهارم: ماه سوم (تقویت و کنترل عصبیـعضلانی)
مراقبتها و رعایتهای مهم
تمرکز این فاز روی بازیافتن قدرت و کنترل شانه است. تقویت را تدریجی و با کش (تراباند) سبک آغاز میکنیم و بهمرور بار را زیاد میکنیم.
ورزشهای این فاز
چرخش خارجی با کش (Theraband)
هدف حرکت: تقویت روتاتور کاف، بهویژه عضلات چرخانندهٔ بیرونی.
روش انجام (قدمبهقدم): کش را به یک نقطهٔ ثابت ببندید؛ آرنج را به پهلو و خم ۹۰ درجه نگه دارید و ساعد را در برابر مقاومت کش به سمت بیرون بچرخانید، آرام برگردید.
تکرار و زمانبندی: ۱۰ تا ۱۵ بار، ۲ نوبت.
هشدار ایمنی: از کشِ سبک شروع کنید؛ آرنج نباید از پهلو جدا شود.
پارویی با کش (Row)
هدف حرکت: تقویت عضلات پشت و تثبیتکنندهٔ کتف.
روش انجام (قدمبهقدم): کش را روبهرو ثابت کنید و با دو دست بکشید؛ آرنجها را به عقب ببرید و کتفها را جمع کنید، سپس کنترلشده رها کنید.
تکرار و زمانبندی: ۱۰ تا ۱۵ بار، ۲ نوبت.
هشدار ایمنی: شانه را بالا نکشید؛ حرکت از تیغهٔ کتف هدایت شود.
بازگشت به ورزش حرفهای (از ماه چهارم به بعد)
بازگشت به ورزشهای بالای سر، پرتابی یا پربرخورد باید تدریجی و با احتیاط باشد و معمولاً پس از ترمیم روتاتور کاف حدود ۴ تا ۶ ماه (و گاهی بیشتر) زمان میبرد. شتابزدگی در بارگذاریِ بالای سر میتواند ترمیم را به خطر بیندازد؛ زمان دقیق بازگشت شما را بر اساس نوع جراحی و قدرت واقعی شانه تعیین میکنم.
خدماتی که ارائه میدهم
از تشخیص دقیق و درمان غیرجراحی (فیزیوتراپی، دارو و تزریق)، تا جراحیِ آرتروسکوپیک و توانبخشیِ مرحلهبهمرحله — همراهِ شما هستم تا دامنهٔ حرکت و قدرت شانه بازگردد. برای ارزیابی، وقت مشاوره بگیرید.
این مطلب صرفاً جنبهٔ آگاهیبخشی دارد و جایگزین ویزیت و مشاورهٔ تخصصی نیست.
برای مشاوره و درمان نوبت بگیرید
برای ارزیابی دقیق و برنامهٔ درمانی متناسب با شرایط شما، با کلینیک آسا در تماس باشید.
