🏥 روز عمل چه اتفاقی می‌افتد؟
پس از جراحی شست پا، زمانی مرخص می‌شوید که حال عمومی، درد و توان جابه‌جایی ایمن بررسی شده باشد. روش بی‌حسی یا بیهوشی را متخصص بیهوشی انتخاب می‌کند؛ یک همراه شما را به خانه برساند.
در برنامهٔ مطب، پا با آتل زیرزانو محافظت می‌شود. پیش از خروج، راه‌رفتن با عصا را تمرین کنید و نسخه، زمان ویزیت و دستور نگهداری آتل و پانسمان را بگیرید. تا برطرف‌شدن بی‌حسی، پا را از گرما و ضربه محافظت کنید.
درد و ورم جلوی پا در شروع بهبود انتظار می‌رود و ورم ممکن است چند ماه بماند. شدت درد باید با روند بهبود سازگار باشد؛ نشانه‌های نیازمند اقدام در بخش بعد آمده‌اند.
⚠️ علائم هشدار: چه زمانی فوراً اقدام کنید؟
همان روز با جراح یا مرکز درمان تماس بگیرید: قرمزی یا گرمیِ رو به گسترش؛ ترشح چرکی یا بدبو؛ بازشدن زخم؛ تب طبق برگهٔ ترخیص یا لرز؛ دردی که بیشتر می‌شود؛ بی‌حسی یا ضعف تازه؛ پانسمان خیس یا شل که نمی‌توانید ایمن تعویض کنید؛ فشار آزاردهنده زیر پانسمان یا آتل؛ افتادن یا ضربه به عضو عمل‌شده؛ درد یا ورم تازهٔ ساق؛ برای ارزیابی فوری همان روز اقدام کنید.
اورژانسی اقدام کنید: سرد، رنگ‌پریده یا کبودشدن انگشتان؛ درد بسیار شدید یا ضعف پیشروندهٔ عضو؛ تنگی نفس، درد سینه یا غش. در ایران با اورژانس پزشکی ۱۱۵ تماس بگیرید.
اگر دربارهٔ ورم پا، آتل یا شروع وزن‌گذاری سؤالی دارید، با مطب دکتر جلیل عماد به شمارهٔ ۰۹۱۳۷۸۲۵۲۰۷ تماس بگیرید یا نوبت آنلاین رزرو کنید. در وضعیت اورژانسی منتظر پاسخ مطب نمانید و طبق کادر اورژانس بالا اقدام کنید.
۱مراقبت‌های روزهای اول بعد از عمل
در برنامهٔ مطب، آتل ۴۵ روز باقی می‌ماند و راه‌رفتن فقط با عصاست. پا را در هوا نگه دارید یا فقط پاشنه را روی زمین بگذارید؛ جلوی پا نباید وزن بگیرد.
🩹 زخم، پانسمان و بانداژ اصلاحی
پانسمان و آتل را خودسرانه باز نکنید. بانداژ اصلاحی یا فاصله‌دهندهٔ بین شست و انگشت دوم (اسپیسر) ممکن است بخشی از حفظ راستای شست باشد؛ تنظیم آن با تیم درمان است.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
- اولین تعویض پانسمان و بررسی زخم را در زمان نوشته‌شده در برگهٔ ترخیص انجام دهید؛ برای دیدن زخم، آتل را باز نکنید.
- اگر تعویض پوشش بیرونی به شما آموزش داده شده، وسایل را روی سطح تمیز آماده کنید و دست‌ها را پیش از شروع بشویید.
- فقط همان لایه‌ای را که اجازهٔ برداشتنش دارید آرام جدا کنید؛ بانداژ اصلاحی، بخیه و دلمه را دست‌کاری نکنید.
- پس از برداشتن پوشش کهنه، دست‌ها را دوباره بشویید و برای تماس با پانسمان تازه دستکش استریل بپوشید.
- تمیزکردن و بستن پوشش تازه فقط به روش آموزش‌داده‌شده باشد؛ آن را سفت‌تر نبندید و وضعیت شست را عوض نکنید.
- اگر پانسمان یا آتل خیس، شل یا تنگ شد، با مرکز درمان تماس بگیرید. تغییر رنگ یا سردشدن انگشتان را طبق بخش علائم هشدار پیگیری کنید.
- اگر انتهای یک پین فلزی از پوست انگشت پا بیرون است، پانسمان روی آن را خشک نگه دارید و نگذارید به لباس یا ملحفه گیر کند. پوشش اطراف پین را فقط پس از آموزش تیم درمان، با دست‌های تمیز و پانسمان تازه به همان روش عوض کنید؛ آتل یا بانداژ اصلاحی را باز نکنید. اگر پوشش خیس یا آلوده شد، برای تعویض ایمن آن همان روز با مرکز درمان تماس بگیرید. پین را نچرخانید و نکشید. اگر پین جابه‌جا شد یا بیرون آمد، آن را به داخل فشار ندهید و همان روز با تیم جراحی تماس بگیرید. برای قرمزی رو به گسترش، ترشح یا درد فزاینده در محل پین نیز همان روز تماس بگیرید. در برنامهٔ مطب، پین بیرون‌زده معمولاً بین روزهای ۳۰ تا ۴۵ پس از عمل در مرکز درمان برداشته می‌شود؛ زمان دقیق را جراح با توجه به ترمیم تعیین می‌کند. این برنامه مربوط به پیچ یا پلاک زیر پوست نیست. پین را خودتان خارج نکنید.
🚶 آتل و راه‌رفتن با عصا
تا پایان برنامهٔ ۴۵روزه، با عصا راه بروید و جلوی پا را بدون بار نگه دارید. گذاشتن پاشنه روی زمین، اجازهٔ قدم‌برداشتن با تکیه بر پنجه نیست.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
- روش جابه‌جایی و استفاده از عصا را پیش از ترخیص یاد بگیرید؛ در خانه مسیر رفت‌وآمد را خلوت و از همراه کمک بگیرید.
- برای برخاستن، چرخیدن یا پله‌رفتن به پنجهٔ پای عمل‌شده تکیه نکنید. اگر تعادل کافی ندارید، کمک بگیرید.
- آتل را برای خواب یا تمرین برندارید. پایان روز ۴۵ به‌تنهایی مجوز وزن‌گذاری بیشتر نیست؛ برداشتن آتل و افزایش بار پس از بررسی جراح انجام می‌شود.
🚿 دوش و خشک نگه‌داشتن آتل
زمان مجاز دوش را از برگهٔ ترخیص دنبال کنید. آتل و پانسمان باید خشک بمانند.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
- از پوشش ضدآب سالم استفاده کنید و برای حفظ تعادل، حمام را با کمک همراه آماده کنید.
- برای شست‌وشو روی پای عمل‌شده نایستید و آتل را باز نکنید.
- اگر آب به آتل یا پانسمان رسید، برای بررسی و تعویض ایمن با مرکز درمان تماس بگیرید.
💊 دارو و کنترل درد و معرفی PRP
داروهای نسخهٔ خودتان را طبق دستور مصرف کنید. رژیم مسکن یا پیشگیری از لخته برای همهٔ عمل‌های شست یکسان نیست. پلاسمای غنی از پلاکت (PRP) از مقدار کمی خون خودتان تهیه می‌شود. پلاکت‌ها عامل‌های رشد دارند؛ هدف این روش، کمک به روند طبیعی ترمیم بافت و در موارد مناسب، استخوان است.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
- دارو یا مکمل تازه اضافه نکنید و مقدار دارو را خودسرانه تغییر ندهید؛ پیش از مصرف مسکن بدون نسخه از پزشک یا داروساز بپرسید.
- اگر داروی پیشگیری از لخته تجویز شده، همان برنامه را رعایت کنید و دربارهٔ قطع یا ادامهٔ آن با پزشک هماهنگ کنید.
- پس از داروی خواب‌آور رانندگی نکنید. اگر درد با برنامهٔ نسخه کنترل نمی‌شود، طبق علائم هشدار اقدام کنید.
- پس از بعضی عمل‌های شست پا، دکتر عماد ممکن است PRP را به‌عنوان گزینه‌ای کمکی برای حمایت از ترمیم بافت یا محل جوش‌خوردن استخوان بررسی کند. مطالعه‌هایی در برخی عمل‌های شست انجام شده است، اما هنوز نمی‌توان از آن‌ها نتیجه گرفت که PRP در همهٔ عمل‌های شست، جوش‌خوردن را سریع‌تر یا قطعی می‌کند. مناسب‌بودن تزریق و جزئیات آن در ویزیت، متناسب با نوع عمل و وضعیت شما تعیین می‌شود؛ حفاظت از پا و برنامهٔ وزن‌گذاری ادامه دارد.
🧊 بالا نگه‌داشتن پا و کنترل ورم
هنگام استراحت، پا را با آتل روی تکیه‌گاه مناسب و بالاتر از سطح قلب بگذارید. پایین‌بودن طولانی پا می‌تواند ورم را بیشتر کند.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
- بالش‌ها را زیر ساق بگذارید تا پا حمایت شود؛ به جلوی پا فشار وارد نشود.
- نشستن یا ایستادن طولانی با پای آویزان را کم کنید و کارهای روزمره را با فرصت استراحت انجام دهید.
- یخ را مستقیم روی پوست، زخم یا داخل آتل نگذارید. اگر سرما توصیه شده، روش آن را بدون خیس‌کردن آتل از تیم درمان بگیرید.
🎯 بازتوانی کوتاه با حفاظت از شست
تا زمانی که آتل بسته است، بازتوانی به معنی محافظت از پا و حفظ حرکت اندام‌های آزاد است. تمرین مچ یا شست را با بازکردن آتل شروع نکنید.
- تا روز ۴۵: آتل، عصا و نبود بار روی جلوی پا حفظ می‌شوند.
- پس از بررسی جراح: برداشتن آتل، کفش محافظ و افزایش وزن‌گذاری طبق وضعیت ترمیم تعیین می‌شوند.
- حرکت شست: فقط در عمل حفظ‌کنندهٔ مفصل و با برنامهٔ جراح؛ مفصل پایهٔ شست پس از فیوژن حرکت داده نمی‌شود.
بالا نگه‌داشتن پا با آتل (Leg Elevation)
هنگام استراحت، ساق را روی بالش بگذارید تا پا بالاتر از سطح قلب باشد؛ جلوی پا زیر فشار قرار نگیرد. اگر درد یا فشار تازه ایجاد شد، وضعیت را اصلاح کنید. اگر انگشتان سرد، کبود یا بی‌حس شدند یا درد شدید ایجاد شد، توقف کنید، وضعیت را اصلاح کنید و طبق علائم هشدار اقدام کنید.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
پیش از شروع: این وضعیت برای کمک به کنترل ورم از روزهای اول است. روی تخت یا مبل پایدار دراز بکشید و چند بالش آماده کنید؛ آتل بسته می‌ماند و پا نباید از لبهٔ تکیه‌گاه آویزان شود.
اجرای مرحله‌به‌مرحله:
- بالش‌ها را زیر ساق بگذارید و هیچ فشاری به جلوی پا وارد نکنید.
- ارتفاع را طوری تنظیم کنید که پا بالاتر از سطح قلب قرار بگیرد و زانو و ران راحت باشند.
- رنگ و راحتی انگشتان را بررسی کنید و در صورت فشار، تکیه‌گاه را اصلاح کنید؛ آتل را باز نکنید.
نکته‌های اجرای تمرین: ساق باید روی تکیه‌گاه بماند و جلوی پا آزاد از فشار باشد. آرام وضعیت را عوض کنید و طبیعی نفس بکشید؛ بین کارهای روزمره در همین وضعیت استراحت کنید. ورم ممکن است به‌تدریج کمتر شود و نباید درد فشاری تازه ایجاد شود.
مقدار، تکرار و پیشرفت: در فرصت‌های استراحت، به‌ویژه روزهای اول، پا را بالا بگذارید. مدت را با راحتی و برنامهٔ ترخیص هماهنگ کنید؛ درد فشاری تازه یعنی تکیه‌گاه باید اصلاح شود.
فوراً متوقف کنید اگر: اگر انگشتان سرد، کبود یا بی‌حس شدند یا درد شدید ایجاد شد، وضعیت را اصلاح کنید و طبق علائم هشدار اقدام کنید.
خطاهای رایج: بالش فقط زیر جلوی پا؛ آویزان‌ماندن پا از لبهٔ بالش یا تکیه‌دادن وزن روی پنجه.
نسخهٔ آسان‌تر: با کمک همراه، بالش‌ها را طوری تنظیم کنید که ساق حمایت شود و پا راحت بماند.
حرکت آرام ران و زانو (Hip and Knee Movement)
با آتل بسته، ران و زانوی پای عمل‌شده را آرام حرکت دهید؛ پا روی زمین وزن نمی‌گیرد. با درد شست، فشار زیر آتل یا کشش زخم توقف کنید.
توضیحات بیشترتوضیحات کمتر
پیش از شروع: برای حفظ حرکت ران و زانو، از روزهای اول و در حد راحتی تمرین کنید. روی تخت پایدار دراز بکشید؛ در صورت نیاز همراه ساق و آتل را حمایت کند. حرکت شست و بازکردن آتل جزو این تمرین نیست.
اجرای مرحله‌به‌مرحله:
- ساق و آتل را حمایت کنید تا جلوی پا به تخت یا زمین فشار نیاورد.
- زانو و ران را آرام خم کنید؛ حرکت در محدودهٔ راحت بماند و پا وزن نگیرد.
- پا را آرام به وضعیت شروع برگردانید و پیش از تکرار استراحت کنید.
نکته‌های اجرای تمرین: آتل بسته می‌ماند و حرکت فقط در ران و زانوست؛ پنجه نباید به سطح فشار بیاورد. آهسته حرکت کنید و طبیعی نفس بکشید؛ بین نوبت‌ها استراحت کنید. حرکت نباید درد شست یا کشش زخم ایجاد کند.
مقدار، تکرار و پیشرفت: چند نوبت کوتاه در روز و در حد راحتی انجام دهید. اگر درد یا ورم پا پس از تمرین بیشتر شد، مقدار حرکت را کم کنید و برنامه را با تیم درمان بررسی کنید.
فوراً متوقف کنید اگر: با درد شست، فشار زیر آتل یا کشش زخم توقف کنید.
خطاهای رایج: فشار دادن پنجه به تخت برای حرکت؛ بازکردن آتل یا حرکت‌دادن اجباری شست.
نسخهٔ آسان‌تر: دامنهٔ زانو را کمتر کنید و برای حمایت از ساق از همراه کمک بگیرید.
🚗 کفش، رانندگی و بازگشت به زندگی روزمره
برداشتن آتل به معنی ترمیم کامل پا نیست. نوع عمل و بررسی جراح، زمان کفش معمولی، وزن‌گذاری و ورزش را تعیین می‌کند؛ برنامهٔ کوتاهِ این راهنما محدودیت‌های پا را سبک‌تر نمی‌کند.
- کفش: پس از برداشتن آتل، فقط کفش محافظِ توصیه‌شده را بپوشید. پوشیدن کفش معمولی با اجازهٔ جراح و متناسب با ورم انجام می‌شود؛ جلوی کفش باید جای کافی داشته باشد.
- رانندگی: با آتل یا پیش از مجازشدن بار لازم برای کنترل پدال‌ها رانندگی نکنید. توان ترمز اضطراری و نبود داروی خواب‌آور ضروری‌اند؛ پایان روز ۴۵ به‌تنهایی کافی نیست.
- کار: کار نشسته با امکان بالاگرفتن پا، معمولاً زودتر از کار ایستاده یا همراه با راه‌رفتن ممکن می‌شود. رفت‌وآمد ایمن و محدودیت وزن‌گذاری را هم در نظر بگیرید.
- ورزش: پس از تأیید ترمیم و اجازهٔ تیم درمان، از فعالیت کم‌فشار شروع کنید. دویدن، پریدن و فشار روی پنجه را خودسرانه از سر نگیرید.
- نماز: وضعیت نشستن و برخاستن نباید وزن یا خم‌شدن اجباری به شست تحمیل کند. در دورهٔ آتل از صندلی استفاده کنید؛ پس از فیوژن مفصل پایهٔ شست، محدودیت حرکت مفصل باقی می‌ماند.
- رابطهٔ جنسی: وضعیتی را انتخاب کنید که آتل حفظ شود و وزن یا فشار روی پای عمل‌شده نیفتد؛ با درد وضعیت را عوض کنید.
- معیارهای بازگشت به فعالیت در جدول آمده‌اند.
فعالیت چه زمانی آماده‌اید؟ کفش معمولی پس از بررسی جراح، مجازشدن خروج از کفش محافظ و داشتن فضای کافی برای ورم. رانندگی پس از پایان دورهٔ آتل، مجازشدن فشار لازم برای پدال‌ها و توان ترمز اضطراری؛ روز ۴۵ به‌تنهایی کافی نیست. ورزش پس از تأیید ترمیم و اجازهٔ تیم درمان؛ ابتدا فعالیت کم‌فشار و سپس فعالیت سنگین‌تر.
❓ پرسش‌های متداول
۱) چرا ورم پا طول می‌کشد؟
ورم جلوی پا می‌تواند چند ماه بماند و با پایین‌بودن طولانی پا بیشتر شود. بالاگرفتن پا و تنظیم فعالیت کمک می‌کند؛ ورم ناگهانی یا رو به افزایش را مانند ورم معمول تلقی نکنید.
۲) تا چه زمانی با عصا راه بروم؟
در برنامهٔ مطب، تا روز ۴۵ با آتل و عصا راه می‌روید. پس از آن هم تغییر وسیله و افزایش بار به بررسی جراح بستگی دارد.
۳) گذاشتن پاشنه روی زمین یعنی می‌توانم روی پا راه بروم؟
نه. در برنامهٔ ۴۵روزه، فقط پاشنه می‌تواند تماس داشته باشد؛ جلوی پا هیچ باری نمی‌گیرد. وزن را به پنجه منتقل نکنید.
۴) آتل یا بانداژ اصلاحی را خودم باز کنم؟
نه. برای تعویض یا تنظیم، برنامهٔ تیم درمان را دنبال کنید. آتل و بانداژ ممکن است بخشی از حفاظت و حفظ راستای شست باشند.
۵) شست را چه زمانی خم و صاف کنم؟
پس از عمل حفظ‌کنندهٔ مفصل، زمان شروع را از برنامهٔ جراح بگیرید؛ در شیلکتومی ممکن است حرکت زودتر لازم باشد. مفصل پایهٔ شست پس از فیوژن نباید برای خم‌شدن تمرین داده شود.
۶) بعد از فیوژن مفصل پایهٔ شست، خشکی شست برطرف می‌شود؟
مفصل پایهٔ شست در فیوژن همان مفصل عمداً ثابت می‌شود؛ تمرین قرار نیست حرکت آن مفصل را برگرداند. حرکت مفصل‌های دیگر و راه‌رفتن، برنامهٔ جداگانه دارند.
۷) چه زمانی کفش معمولی بپوشم؟
وقتی جراح اجازه داد و ورم و ترمیم مناسب بود، می‌توانید کفش معمولی بپوشید. برداشتن آتل به معنی کنارگذاشتن فوری کفش محافظ نیست؛ کفش باید به شست فشار نیاورد.
۸) روز ۴۵ می‌توانم رانندگی کنم؟
فقط رسیدن به روز ۴۵ کافی نیست. باید بار لازم برای پدال‌ها مجاز شده باشد، کنترل و ترمز اضطراری مطمئن داشته باشید و داروی خواب‌آور مصرف نکنید.
۹) برای دوش آتل را بردارم؟
آتل را برای دوش خودسرانه باز نکنید. زمان مجاز و پوشش ضدآب را از برگهٔ ترخیص دنبال کنید؛ خیس‌شدن آتل نیاز به تماس با مرکز درمان دارد.
۱۰) چه زمانی سر کار برگردم؟
زمان بازگشت به کار را با تیم درمان و متناسب با نوع عمل تعیین کنید. برای کار نشسته، امکان بالاگرفتن پا و رفت‌وآمد ایمن را در نظر بگیرید و دستور وزن‌گذاری را رعایت کنید. پیش از بازگشت به کار ایستاده یا پرتحرک، محدودیت وزن‌گذاری و وضعیت ترمیم را با تیم درمان بررسی کنید.
۱۱) چه زمانی ورزش کنم؟
پس از بررسی ترمیم و مجازشدن فعالیت، از کار کم‌فشار شروع کنید. دویدن و پریدن را فقط با اجازهٔ تیم درمان اضافه کنید.
۱۲) اگر اسپیسر جابه‌جا شد چه کنم؟
اگر روش تنظیم آن به شما آموزش داده نشده، خودتان راستای شست را تغییر ندهید. برای بررسی پانسمان و اسپیسر با مرکز درمان تماس بگیرید.
✅ جمع‌بندی
آتل و عصا را طبق برنامهٔ ۴۵روزه حفظ کنید و به جلوی پا وزن ندهید. افزایش بار و بازگشت به کفش یا ورزش پس از بررسی ترمیم انجام می‌شود؛ حرکت شست به نوع عمل وابسته است و برای مفصل فیوژن‌شده تجویز نمی‌شود.
برای علائمی که نیازمند تماس همان روز هستند، همان روز با جراح یا مرکز درمان تماس بگیرید و منتظر نوبت آنلاین نمانید. برای پیگیری غیرفوریِ ورم پا، آتل یا شروع وزن‌گذاری، با مطب دکتر جلیل عماد به شمارهٔ ۰۹۱۳۷۸۲۵۲۰۷ تماس بگیرید یا نوبت آنلاین رزرو کنید. در وضعیت اورژانسی منتظر پاسخ مطب نمانید و طبق بخش علائم هشدار اقدام کنید.
اطلاعات خدمات مرتبط در این صفحه آمده است: اصلاح بدشکلی استخوان‌ها.
راهنماهای مرتبط: صفحهٔ خدمت: اصلاح بدشکلی استخوان‌ها
این محتوا صرفاً برای آموزش عمومی تهیه شده و جایگزین معاینه، توصیهٔ پزشک معالج، برگهٔ ترخیص یا پروتکل اختصاصی جراح شما نیست. زمان‌بندی، دامنهٔ حرکت، تحمل وزن و مقدار تمرین با توجه به نوع عمل، اقدامات هم‌زمان و شرایط هر فرد متفاوت است. دارو، پانسمان یا برنامهٔ تمرینی خود را بدون هماهنگی با تیم درمان تغییر ندهید.
📚 منابع علمی
مشاهدهٔ منابع علمی
- Bunion Surgery: American Academy of Orthopaedic Surgeons patient information. Full text
- Hallux Rigidus (Stiff Big Toe): American Academy of Orthopaedic Surgeons patient information. Full text
- Arthritis of the Big Toe: Cheilectomy and Fusion: Royal National Orthopaedic Hospital (accessed 2026-10-09). Full text
- Preoperative and Postoperative Physical and Mechanical Rehabilitation Interventions in Hallux Valgus: A Systematic Review. 2025. PMID:40936159. Full text
- Surgical site infections: prevention and treatment: National Institute for Health and Care Excellence, NG125 (aseptic dressing technique). Full text
- Surgical wounds and preventing infections: Guy’s and St Thomas’ hospital patient information. Full text
- Care of your cast: Gloucestershire Hospitals patient information (general limb-protection precautions). Full text
- Compartment syndrome: National Health Service patient information (urgent limb symptoms). Full text
- Pulmonary embolism: National Health Service patient information (emergency symptoms). Full text
- Care of Casts and Splints: American Academy of Orthopaedic Surgeons patient information (swelling and elevation). Full text
- Drugs and driving: the law: UK government guidance (medicine impairment only; local law is not inferred). Full text
- Orthopaedics and trauma: plaster cast advice: Bolton hospital patient information (movement of uncovered joints only). Full text
- Deep vein thrombosis: National Health Service patient information (urgent calf symptoms). Full text
- Platelet-Rich Plasma (PRP): American Academy of Orthopaedic Surgeons patient information (accessed 2026-10-11). Full text
- A 24-month follow-up after treatment of hallux rigidus with resection arthroplasty in combination with a resorbable polymer-based implant and platelet-rich plasma. Foot Ankle Surg. 2018. PMID:29409233. Full text
- Royal National Orthopaedic Hospital. Bunion and lesser toe surgery: care of exposed wires. Full text
- University of Colorado School of Medicine. Foot and toe pin site care instructions. Full text
